Türkiye'de sanayi başta olmak üzere emek yoğun sektörlerde yaşanan nitelikli eleman ve usta açığı, çıraklık piyasasında da dengeleri değiştirdi. İşletmeler, geleceğin ustalarını yetiştirebilmek için çıraklara 30-35 bin liraya ulaşan maaşlar teklif etmeye başladı.

2026 yılı net asgari ücretinin 28 bin 75 lira olduğu dikkate alındığında, bazı işletmelerin çıraklara sunduğu ücretin asgari ücretin üzerine çıktığı görülüyor. Hatta İstanbul Kartal'da bir kuaförün, yalnızca bir yıl deneyimli bir çırak için 50 bin lira maaş teklif ettiği belirtiliyor.

Usta Bulmanın Maliyeti 100 Bin Lirayı Aşıyor

Çırak ücretlerindeki artışın en önemli nedenlerinden biri, yetişmiş usta maliyetlerinin yükselmesi.

Sektörde dışarıdan deneyimli bir usta transfer etmenin maliyetinin 100 bin liranın üzerine çıktığı belirtiliyor. Bu nedenle bazı işletmeler hazır usta aramak yerine gençleri işe alarak onları kendi çalışma sistemleri içerisinde yetiştirmeyi tercih ediyor.

İşverenler açısından 30-35 bin liralık çırak maaşı, kısa vadeli bir maliyet yerine gelecekte işletmeye kazandırılacak nitelikli çalışan için yatırım olarak değerlendiriliyor.

MESEM'de 400 Binin Üzerinde Öğrenci Bulunuyor

Çırak yetiştirilmesinde önemli araçlardan biri olan Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) sistemi de sektördeki eleman ihtiyacının karşılanmasında rol oynuyor.

Sistemde 400 binin üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu belirtilirken, MESEM modelinde öğrenciler haftanın bir gününü okulda, dört gününü ise işletmede geçiriyor.

Ancak bazı işletmelerin beklentileri mevcut sistemin çalışma modeliyle örtüşmüyor. Bazı ustalar, tam zamanlı çalışacak ve mesleği geleneksel usta-çırak ilişkisi içerisinde öğrenecek eleman arıyor.

Bu nedenle bazı işletmeler, 30-35 bin lira maaşın yanı sıra yol ve yemek imkânı sunarak çırak bulmaya çalışıyor.

Yüksek Maaşa Rağmen Çırak Bulmak Zor

Sanayideki asıl sorun ise ücretlerin yükselmesine rağmen gençlerin bu alanlara yönelmemesi.

Ailelerin çocuklarının daha temiz ve masa başı işlerde çalışmasını istemesi, gençlerin de benzer şekilde ofis işlerine yönelmesi, sanayideki eleman açığını daha da büyütüyor.

Sektör temsilcileri, geçmişte yaz tatillerinde dahi sanayi işletmelerine giderek meslek öğrenen gençlerin artık çok daha az olduğunu belirtiyor.

Esenyurt'ta otomobil motor ve mekanik ustası olarak çalışan Mahmut Karahan da 30-35 bin lira maaş teklif etmesine rağmen çırak bulamadığını ifade ediyor.

Hadımköy'de mobilya üretimi yapan marangoz Nazım Solakoğlu ise MESEM'in önemli bir sistem olduğunu ancak kendi işletmesinde tam zamanlı çalışacak bir çırağa ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Solakoğlu, mesleği öğrenmek isteyen gençlere 35 bin lira maaş, yol ve yemek imkânı sunabileceğini söylüyor.

Sanayide "Çırak Bulamıyoruz" Sorunu Büyüyor

Ortaya çıkan tablo, Türkiye'deki nitelikli eleman açığının yalnızca yetişmiş ustalarla sınırlı olmadığını gösteriyor. İşletmeler gelecekteki ustalarını yetiştirecek çırakları bulmakta da zorlanıyor.

Bir tarafta 35 bin liraya kadar çıkan çırak maaşları, diğer tarafta ise sanayi sektörüne yönelen gençlerin azalması bulunuyor. İşletmeler açısından bu durum, önümüzdeki yıllarda usta açığının daha da büyümesi riskini beraberinde getiriyor.

Türkiye Gazetesi - Kaan Zenginli