İran’da yoksulluk, ekonomik kriz ve para birimindeki sert değer kaybına karşı başlayan protestolar kanlı şekilde devam ediyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın paylaştığı son verilere göre, ülke genelinde süren eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısı 538’e yükseldi. İranlı yetkililer ise protestolarda ölenlere ilişkin resmi bir rakam açıklamaktan kaçınıyor.

Gösterilere katılanların “Tanrı’ya düşmanlık” suçlamasıyla idam cezası ile yargılanabileceğini duyuran İran yönetimi, güvenlik önlemlerini sertleştirirken, uluslararası kamuoyundan tepkiler de artıyor. Protestolar sırasında güvenlik güçlerinin yoğun güç kullandığına ilişkin görüntüler ve tanıklıklar dünya basınına yansımaya devam ediyor.

BM’den İran’a Sert Uyarı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, İranlı yetkililere çağrıda bulunarak protestoculara karşı “gereksiz ve orantısız güç kullanımından kaçınılması” gerektiğini vurguladı. Birleşmiş Milletler adına yapılan yazılı açıklamada, Guterres’in İran’ın birçok kentinde yaşanan şiddet olayları karşısında “şok olduğu” ifade edildi.

Açıklamada, İran halkının şikâyetlerini barışçıl, korkusuz ve özgür biçimde dile getirme hakkına sahip olduğu belirtilirken; ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma hakkının uluslararası hukuk çerçevesinde korunması gerektiği vurgulandı. Ayrıca, ülkede internet ve iletişim hatlarının yeniden açılması çağrısı da yapıldı.

İran’da Üç Günlük Ulusal Yas

Öte yandan İran yönetimi, ABD ve İsrail’e karşı yürütülen “ulusal direnişte hayatını kaybedenler” gerekçesiyle ülkede üç günlük ulusal yas ilan etti. İran Devlet Televizyonu’na göre Bakanlar Kurulu, yas kararıyla birlikte halkı pazartesi günü düzenlenecek “ulusal direniş yürüyüşüne” davet etti.

Yetkililer, protestolar sırasında bazı güvenlik görevlilerinin “şehirli teröristler” tarafından öldürüldüğünü savunurken, gösterilere karşı yarın ülke genelinde karşı mitingler düzenleneceğini duyurdu.

Protestolar Nasıl Başladı?

İran’daki olaylar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı protestolarla başladı. Kısa sürede ülkenin birçok kentine yayılan eylemler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle daha da büyüdü.

HRANA’nın daha önce yayımladığı raporlarda; protestoların ilk iki haftasında yüzlerce kişinin yaralandığı, binlerce kişinin gözaltına alındığı belirtilmişti. Son rakamlarla birlikte İran’daki protestolar, son yılların en kanlı toplumsal olayları arasında gösteriliyor.