Almanya'nın başkenti Berlin, yeni eğitim öğretim yılına alışılmadık bir sorunla giriyor.
Şehirde 400'e yakın öğretmen, sağlık sorunları nedeniyle uzun süredir görev yapamıyor. Ancak kadroları dolu göründüğü için yerlerine yeni atama da yapılamıyor.
Bu durum, Alman basınında "hayalet öğretmen" kavramıyla tartışılıyor.
35 BİN ÖĞRETMENLİK SİSTEMDE TIKANMA
Berlin'de toplam 35 bin öğretmen görev yapıyor.
Yeni dönem 24 Ağustos'ta başlayacak. Ancak kronikleşen uzun süreli sağlık raporları ve yapılamayan atamalar nedeniyle okullarda ciddi bir öğretmen açığı bekleniyor.
Veriler, Berliner Morgenpost'un Berlin Senatosu'nun soru önergesine verdiği yanıta dayanıyor.
RAKAMLAR NE SÖYLÜYOR?
Raporlu öğretmenlerin süre bazlı dağılımı şöyle:
| Süre | Öğretmen sayısı | Dağılım |
|---|---|---|
| 10 yıldan fazla | 23 | 18 memur, 5 sözleşmeli |
| 5 yıldan fazla | 16 | Sözleşmeli |
| 2 yıldan fazla | 50 | Memur |
| 1 yıldan fazla | 380 | 225 memur, 155 sözleşmeli |
Yani 23 öğretmen en az 10 yıldır görevine dönemiyor.
EN ÇOK İLKOKULLAR ETKİLENDİ
Okul türlerine göre dağılım incelendiğinde, en büyük yükün ilkokullarda olduğu görülüyor:
| Okul türü | Raporlu öğretmen |
|---|---|
| İlkokul | 98 |
| Ortaokul | 54 |
| Lise | 34 |
| Meslek okulları | 27 |
SORUNUN KAYNAĞI: KADRO DOLU GÖRÜNÜYOR
Krizin temelinde bürokratik bir engel bulunuyor.
Özellikle memur statüsündeki öğretmenlerin kadroları sistemde dolu göründüğü için, bu kadrolara yeni atama yapılamıyor.
Öğretmen fiilen sınıfta değil, ancak kadrosu başkasına açılamıyor.
Bu hukuki ve bürokratik tıkanıklık nedeniyle öğretmen açığının yeni dönemde de büyüyerek devam edeceği değerlendiriliyor.
VELİ TEPKİSİ BEKLENİYOR
Yeni dönemin krizle başlaması bekleniyor. Alman basını, velilerin duruma sert tepki göstereceğini öngörüyor.
PEKİ TÜRKİYE'DE DURUM NASIL?
Berlin'deki tablo, Türkiye'deki tartışmalarla da örtüşen yönler taşıyor.
Türkiye'de de öğretmen açığı ve kadro yönetimi uzun süredir gündemde:
- Türk Eğitim-Sen verilerine göre 62 ilde 71 bin 757 ücretli öğretmen görev yapıyor
- 55 ilde norm kadro açığı 80 bin 449'a ulaşmış durumda
- TEDMEM raporuna göre 2025'te yapılan 15 bin sözleşmeli öğretmen ataması, son 20 yılın en düşüğü oldu
FARK NEREDE?
İki ülkedeki sorunun kaynağı ise farklı işliyor:
| Berlin | Türkiye | |
|---|---|---|
| Sorun | Kadro dolu görünüyor, atama yapılamıyor | Kadro açığı var, kontenjan sınırlı |
| Sonuç | Öğretmen açığı | Ücretli öğretmen yaygınlaşması |
Türkiye'de boş kadrolar için de yeni bir düzenleme yapıldı. 200 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Cumhurbaşkanlığı'na, kamu kurumlarının boş kadrolarını "tutulu" hale getirerek atamaya kapatma yetkisi verildi.
UZUN SÜRELİ RAPOR TARTIŞMASI
Uzun süreli sağlık raporlarının kamu istihdamında yarattığı sorun, birçok ülkede tartışılıyor.
Bir yanda çalışanın sağlık hakkı ve iş güvencesi, diğer yanda hizmetin sürekliliği ve kadro verimliliği bulunuyor.
Berlin örneği, bu dengenin kurulamaması durumunda ortaya çıkabilecek tabloyu gösteriyor.