Üniversite tercihleri pazartesi günü sona ererken, vakıf üniversitelerinin ücret politikalarına ilişkin çarpıcı bir analiz yayımlandı.
Eğitim uzmanı Salim Ünsal'ın 2018-2026 dönemini kapsayan çalışması, öğrenim maliyetlerindeki artışın boyutunu ortaya koydu.
ORTALAMA ÜCRET 458 BİN TL'YE ÇIKTI
Analizin en dikkat çekici verisi, yıllık ortalama eğitim ücretindeki değişim oldu:
| Dönem | Yıllık ortalama ücret |
|---|---|
| 2018 YKS | 15.817 TL |
| 2026 YKS | 458.146 TL |
Bu, sekiz yılda yaklaşık 29 kat artış anlamına geliyor.
EN SERT ARTIŞLAR 2023 VE 2024'TE
Ücret artışlarının enflasyonun yoğun hissedildiği yıllarda hızlandığı görülüyor:
- 2023: %130,9
- 2024: %119,2
DOLAR BAZINDA DA DÖRT KAT ARTTI
Artışın yalnızca kur etkisinden kaynaklanmadığını gösteren veri ise dolar bazlı hesaplama.
| Yıl | Dolar bazında yıllık ücret |
|---|---|
| 2018 | 2.415 dolar |
| 2022 | 2.114 dolar |
| 2024 | 5.795 dolar |
| 2026 | 9.635 dolar |
Yani ücretler döviz bazında da yaklaşık dört katına çıktı.
CİRO HEDEFİ 80 MİLYAR TL'Yİ AŞTI
Analiz, sektörün büyüklüğünü de ortaya koyuyor. Vakıf üniversitelerinin tüm kontenjanlarını doldurması hâlinde hedeflenen toplam ciro:
| Yıl | Hedeflenen ciro |
|---|---|
| 2018 | 2,47 milyar TL |
| 2026 | 80,67 milyar TL |
Gerçekleşen toplam gelir ise 2018'de 1,8 milyar TL iken 2025'te 47,01 milyar TL'ye ulaştı.
ÖĞRENCİ DİRENİYOR: DOLULUK YÜZDE 72'YE İNDİ
Ücret artışlarının en somut sonucu doluluk oranlarında görüldü.
| Yıl | Doluluk oranı |
|---|---|
| 2022 | %95,5 |
| 2023 | %92,5 |
| 2025 | %72,6 |
Kontenjanlar ise 2018'de 156 bin 507 iken 2025'te 189 bin 731 ile zirve yaptı, 2026'da 176 bin 80'e geriledi.
Yani üniversiteler kontenjan açıyor, ancak öğrenciler ücretler nedeniyle bu kontenjanları doldurmuyor.
UZMANDAN KARŞI ARGÜMAN: "TİCARİ KURULUŞ DEĞİLLER"
Analizi yapan Ünsal, tablonun tek yönlü okunmaması gerektiğini savundu.
Ünsal'ın öne çıkardığı noktalar şöyle:
- Enflasyon etkisi: 2021'den sonra kümülatif enflasyon yüzde 700'e yaklaşırken, üniversiteler ücretleri 19 kat artırdı
- Direnç dönemi: Kurumlar 2023'e kadar zam konusunda direndi, sonrasında sürdürülebilirlik nedeniyle yüksek artışlara yöneldi
- Karşılaştırma: Ortalama yıllık ücret 400 bin lira seviyesinde; özel okul ücretleriyle kıyaslandığında üniversite eğitimi görece daha düşük maliyetli
- Kur baskısı: Dolar bazındaki artış, kur politikasından bağımsız değerlendirilemez
Ünsal, eğitimin anayasal bir hak olduğunu vurgulayarak, vakıf üniversitelerinin yüksek kâr elde eden ticari kuruluşlar olarak değerlendirilmesinin gerçeği tam yansıtmadığını ifade etti.
TERCİH YAPACAKLARA ÖNERİLER
Vakıf üniversitesi düşünen adaylara önerilen kontroller şöyle:
- Burs koşullarını yazılı olarak isteyin. Bursun kaç yıl geçerli olduğu, not ortalaması şartı ve kaybedilme koşulları netleşmeli.
- Yıllık artış oranını sorun. Sonraki yıllarda ücrete ne kadar zam yapılacağı sözleşmede yer alıyor mu?
- Ek maliyetleri hesaplayın. Yurt, ulaşım, materyal gibi kalemler ücrete dahil değil.
- Barınma imkânını araştırın. Özellikle büyükşehirlerde yurt maliyeti eğitim ücretine yakın olabiliyor.
- Devlet üniversitesi alternatifini değerlendirin. Aynı bölümün devlet üniversitesindeki taban puanını karşılaştırın.
YKS tercihleri 10 Ağustos'a kadar devam edecek.
Mahmut Özay - Türkiye Gazetesi