AK Parti'de yeni anayasa çalışmaları kapsamında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde revizyon gündemde.
Partili kurmaylar, sistem değişikliğine ilişkin kendi raporlarını hazırladı.
Raporda öne çıkan başlıklardan biri, bakan yardımcılığı sisteminin kaldırılması.
ÖNCE ŞUNU NETLEŞTİRELİM
Bu noktada önemli bir hatırlatma gerekiyor.
Söz konusu içerik, partili kurmayların hazırladığı rapor aşamasındaki bir çalışma.
Henüz TBMM'ye sunulmuş bir anayasa değişikliği teklifi bulunmuyor.
MASADAKİ MODELDE NELER VAR?
Edinilen bilgilere göre çalışmada dört başlık öne çıkıyor.
1. BAKANLAR MECLİS İÇİNDEN ATANACAK
Parlamenter sistemde olduğu gibi bakanlar milletvekilleri arasından atanacak.
Milletvekillikleri devam edecek; ancak:
| Kural |
|---|
| Komisyonlarda ve genel kurulda görüşülen hiçbir teklif ve kararda oy hakları olmayacak |
| Kendi alanlarıyla ilgili yasa tekliflerinin görüşmelerine katılmaları zorunlu olacak |
2. DENETİM OTURUMLARI GELİYOR
Parlamenter sistemdeki uygulamaya benzer bir denetim mekanizması öngörülüyor.
| Uygulama | Sıklık |
|---|---|
| Sözlü soru önergelerine yanıt | Ayda iki kez |
| Denetim oturumu | 15 günde bir salı, bir saat |
| Genel kurula katılan bakan | Her ay iki bakan |
| Zorunlu katılım | Her yasama yılında tüm bakanlar birer kez |
3. BAZI YETKİLER BAKANLAR KURULU'NA GEÇECEK
Cumhurbaşkanı'nın bazı yetkilerinin Bakanlar Kurulu'na aktarılması öngörülüyor.
Buna göre:
- Bazı kararlar Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu imzasıyla çıkacak
- Bazı kararlar ise sadece Bakanlar Kurulu imzasıyla yayımlanacak
4. BAKAN YARDIMCILIĞI KALDIRILACAK
Kamu bürokrasisini doğrudan ilgilendiren madde bu.
Parti içinde, bakan yardımcılıklarının beklenen performansı göstermediği yönünde eleştiriler bulunuyor.
Bu gerekçeyle bakan yardımcılıkları kaldırılarak müsteşarlık sistemi yeniden getirilecek.
MÜSTEŞARLIK NE ZAMAN KALDIRILMIŞTI?
Müsteşarlık, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle birlikte kaldırılmıştı.
Yerine bakan yardımcılığı kadroları getirilmişti.
| Sistem | Üst düzey yönetici kadrosu |
|---|---|
| Parlamenter sistem | Müsteşar, müsteşar yardımcısı |
| Cumhurbaşkanlığı sistemi | Bakan yardımcısı |
İKİ KADRO ARASINDAKİ FARK NE?
Müsteşarlık, bakanlığın en üst düzey bürokratik kadrosuydu ve kariyer memurluğu niteliği taşıyordu.
Bakan yardımcılığı ise siyasi nitelikli bir görev olarak tanımlanıyor.
"400'Ü AŞKIN OYLA ÇIKAR" DEĞERLENDİRMESİ
AK Partili kurmaylar, Meclis'teki mevcut tabloya ilişkin değerlendirmede bulundu.
Kurmayların ifadesi şöyle:
"Terörsüz Türkiye hedefinde 467 gibi rekor bir oyla kabul edilen çerçeve yasanın ardından, Meclis'te yeni bir atmosfer ortaya çıktı. Yeni bir anayasa değişikliği 467 oy oranını yakalamasa da 400'ü aşkın bir oyla kabul edilir."
"SİSTEM TAMAMEN DEĞİŞMEYECEK"
Kurmaylar, çalışmanın kapsamını da tanımladı:
"Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi tamamen değişmeyecek ama özellikle Meclis'te gözle görülür bir revizyon söz konusu olacak. Sistemin revize edilmesini 25. Yılı Vizyon Belgemize de koyduk."
CUMHURBAŞKANI SEÇİMİNDE DE DEĞİŞİKLİK
Çalışmada yer alan bir başka madde, seçim sistemine ilişkin.
Buna göre Cumhurbaşkanı seçiminde iki tur arasında en az 10 puan fark aranacak.
ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ NASIL YAPILIYOR?
Anayasa değişikliği için TBMM'de belirli oy sayıları gerekiyor.
| Oy sayısı | Sonuç |
|---|---|
| 400 ve üzeri | Doğrudan yasalaşabilir |
| 360 – 399 | Halkoyuna sunulur |
| 360'ın altı | Kabul edilmez |
TBMM'nin toplam üye sayısı 600.