Üniversitelerde görev yapan akademik personelin ticari şirketlerde müdür veya yönetici olarak çalışıp çalışamayacağı merak ediliyor. 2547, 2914 ve 657 sayılı kanunlar çerçevesinde, akademisyenlerin ticari faaliyetlerine önemli sınırlamalar getiriliyor. Ancak özel kanunlarda düzenlenen istisnalar da bulunuyor.
Üniversite öğretim elemanlarının akademik görevlerinin yanında ticari şirketlerde yöneticilik yapıp yapamayacağı, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında değerlendiriliyor.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nda hüküm bulunmayan konularda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili hükümleri devreye giriyor.
Bu kapsamda özellikle 657 sayılı Kanun'un 28'inci maddesinde düzenlenen ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı önem taşıyor.
Akademisyenlere hangi kanunlar uygulanıyor?
2547 sayılı Kanun'un 62'nci maddesi, öğretim elemanlarının özlük haklarında uygulanacak mevzuatın sıralamasını belirliyor.
Buna göre öncelikle 2547 sayılı Kanun, ardından 2914 sayılı Kanun ve ilgili genel hükümler esas alınıyor.
2914 sayılı Kanun'un 20'nci maddesi de düzenleme bulunmayan durumlarda 2547 ve 657 sayılı kanunların uygulanmasını öngörüyor.
Bu nedenle akademik personelin ticari faaliyetleri değerlendirilirken 657 sayılı Kanun'un 28'inci maddesindeki yasaklar dikkate alınıyor.
Hangi ticari faaliyetler yasak?
657 sayılı Kanun'un 28'inci maddesinde kamu görevlilerine yönelik çeşitli sınırlamalar yer alıyor.
Bu kapsamda;
Tacir veya esnaf sayılmayı gerektiren faaliyetlerde bulunulması,
Ticaret ve sanayi kuruluşlarında görev alınması,
Ticari mümessil veya ticari vekil olunması,
Kolektif şirketlerde ortak, komandit şirketlerde komandite ortak olunması,
Serbest meslek faaliyeti amacıyla büro, ofis veya benzeri iş yeri açılması,
Kanuni istisnalar dışında özel iş yerlerinde çalışılması
yasaklanan faaliyetler arasında bulunuyor.
Bununla birlikte kurumlarını temsilen iştiraklerde üstlenilen görevler ve mevzuatta açıkça izin verilen bazı kurul üyelikleri yasak kapsamında değerlendirilmiyor.
Akademisyen şirket müdürü olabilir mi?
Genel mevzuat hükümleri çerçevesinde, üniversitelerde görev yapan akademik personelin özel ticari şirketlerde müdür veya yönetici olarak görev üstlenmesi mümkün görülmüyor.
Ancak özel kanunlarla izin verilen faaliyetler ve istisnai görevlendirmeler ayrıca değerlendiriliyor.
Bu nedenle akademisyenlerin şirket ortaklığı, yöneticiliği ve ticari faaliyetleri birbirinden ayrı ele alınmalı; özellikle üniversite bünyesindeki teknoloji geliştirme bölgeleri ve ilgili özel mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmalı.
Sonuç olarak akademisyenlerin ticari şirketlerde yöneticilik yapması genel olarak sınırlandırılırken, somut durumun özel mevzuat ve izin hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.