Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, bir sosyal medya paylaşımı hakkında resen soruşturma başlattı.
Soruşturma, Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'e ve Türk milletinin kutsal değerlerine yönelik hakaret içerdiği belirtilen bir video paylaşımına ilişkin.
Başsavcılık, şüphelinin kimliğinin tespiti ve gözaltına alınması yönünde talimat verdi.
OLAY NASIL GELİŞTİ?
Instagram üzerinden rumuz kullanan bir hesaptan paylaşılan videoda, Bakan Tekin'in müfredatla ilgili açıklamalarına yönelik küfür içeren ifadeler kullanıldı.
Paylaşımda ayrıca millî mücadele kahramanlarının ve devlet adamlarının hedef alındığı bildirildi.
Video sosyal medyada tepki çekti.
İKİ AYRI SUÇLAMA YÖNELTİLDİ
Soruşturma iki farklı madde kapsamında yürütülüyor.
TCK 125/3-a: Kamu görevlisine hakaret
Hakaret suçunun, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmesi hâlinde uygulanan hüküm.
Bu durumda cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamıyor.
TCK 301: Devleti aşağılama
Türk milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni ve devletin kurum ve organlarını aşağılama suçunu düzenliyor.
Bu maddede önemli bir özellik bulunuyor: Soruşturma yapılması Adalet Bakanı'nın iznine bağlı.
BAŞSAVCILIK NE AÇIKLADI?
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın açıklamasında, paylaşılan video içeriğindeki ifadelerin söz konusu suçları oluşturduğu belirtildi.
Bu nedenle resen soruşturma başlatıldığı ve şüphelinin tespiti ile gözaltına alınması yönünde talimat verildiği bildirildi.
"RESEN SORUŞTURMA" NE DEMEK?
Bu kavram, sürecin nasıl başladığını gösteriyor.
Resen soruşturma, savcılığın bir şikâyet olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesini ifade ediyor.
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu, şikâyete bağlı olmayan suçlar arasında yer alıyor. Yani mağdurun başvurusu olmadan da soruşturma yürütülebiliyor.
RUMUZLU HESAP KORUMA SAĞLIYOR MU?
Sosyal medya kullanıcılarının en çok merak ettiği konu bu.
Takma adlı hesap kullanmak, kişiyi hukuki sorumluluktan kurtarmıyor.
Savcılıklar, şüphelinin tespiti için şu yöntemlere başvurabiliyor:
| Yöntem |
|---|
| İlgili platformdan bilgi talebi |
| IP kayıtları üzerinden inceleme |
| Siber suçlarla mücadele birimlerinden destek |
| Ödeme ve iletişim kayıtlarının incelenmesi |
Nitekim mevcut soruşturmada da savcılık, öncelikle şüphelinin tespitini talimatlandırdı.
SOSYAL MEDYADA HAKARET NASIL DEĞERLENDİRİLİYOR?
Hakaret suçu, sosyal medya paylaşımlarında da aynı hükümlere tabi.
Uygulamada dikkate alınan hususlar:
| Ölçüt |
|---|
| İfadelerin onur, şeref ve saygınlığa yönelik olması |
| Somut bir fiil veya olgu isnadı içermesi |
| Sövme niteliği taşıması |
| Eleştiri sınırlarını aşması |
Alenen işlenmesi hâlinde ceza artırılabiliyor. Sosyal medya paylaşımları bu kapsamda aleni kabul ediliyor.
ELEŞTİRİ VE HAKARET SINIRI
Hukukta bu ayrım, ifadelerin içeriği ve bağlamı üzerinden değerlendiriliyor.
Anayasa'nın 26. maddesi, herkesin düşünce ve kanaatlerini açıklama hürriyetine sahip olduğunu güvence altına alıyor.
Yargı kararlarında genellikle şu ölçütler kullanılıyor:
| Ölçüt |
|---|
| İfadenin kamusal tartışmaya katkısı |
| Kullanılan dilin sertliği |
| Ölçülülük ilkesi |
| Hedef alınan kişinin kamusal konumu |
Kamu görevlilerinin, sıradan bireylere göre daha geniş eleştiriye katlanması beklense de bu, hakaret içeren ifadeleri kapsamıyor.
HUKUKİ SÜREÇ HANGİ AŞAMADA?
Dosya şu anda soruşturma aşamasında bulunuyor. Henüz iddianame düzenlenmedi ve dava açılmadı.
Süreç şöyle ilerleyecek:
- Şüphelinin tespiti
- Gözaltı ve ifade işlemleri
- Savcılığa sevk ve sorgu
- Soruşturmanın tamamlanması ve iddianame
- Mahkemenin iddianameyi kabulü ve yargılama
Gözaltı, hukukumuzda bir ceza değil; ifade alınması ve delillerin toplanması amacıyla uygulanan bir koruma tedbiri niteliği taşıyor.
Kesin hüküm, yargılamanın sonunda verilecek.
TCK 301'DE İZİN ŞARTI
Soruşturmanın ikinci ayağında usule ilişkin bir özellik bulunuyor.
TCK 301 kapsamındaki suçlarda soruşturma yapılabilmesi için Adalet Bakanı'nın izni gerekiyor.
Bu şart, 2008 yılında yapılan bir kanun değişikliğiyle getirilmişti. Amaç, maddenin uygulanmasında ölçütlerin belirlenmesiydi.
İzin verilmemesi hâlinde bu suçtan soruşturma yürütülemiyor.