Hiç evlenmemiş bir memur vefat ettiğinde, geride kalanlardan yalnızca anne ve baba aylık alabiliyor.
Bunun için 5434 ve 5510 sayılı kanunlardaki şartların taşınması gerekiyor.
Emekli ikramiyesi ise farklı bir usule tabi: önce aylık bağlananlara, aylık bağlanacak kimse yoksa kanuni mirasçılara ödeniyor.
HANGİ KANUN UYGULANIR?
Uygulanacak kurallar, memurun göreve başlama tarihine göre belirleniyor.
| Göreve başlama | Tabi olunan kanun |
|---|---|
| 1 Ekim 2008'den önce | 5434 sayılı Kanun |
| 1 Ekim 2008'den sonra (öncesinde memurluk hizmeti yoksa) | 5510 sayılı Kanun |
HAK SAHİBİ KİMLER?
Her iki kanunda da hak sahipleri aynı:
| Hak sahipleri |
|---|
| Eş |
| Çocuklar |
| Anne ve baba |
Kapsam dışında kalanlar:
| Aylık bağlanmayanlar |
|---|
| Kardeşler |
| Dede ve nine |
| Diğer akrabalar |
Bu kişiler veraset ilamında yer alsalar bile aylık bağlanacak hak sahipleri arasında sayılmıyor.
Eşi olmayan memurun çocukları varsa hak sahibi önce onlar oluyor. Hiç evlenmemiş ve çocuğu olmayan memurun aylık alabilecek tek yakını ise anne ve babası.
ANNE VE BABAYA AYLIK ŞARTLARI
5434 kapsamında:
| Kişi | Aranan şart |
|---|---|
| Anne | Dul ve muhtaç olmak |
| Baba | Hem muhtaç hem malul olmak |
| 65 yaş üstü baba | Yalnızca muhtaçlık yeterli |
5510 kapsamında:
| Aranan şartlar |
|---|
| Eş ve çocuklardan artan hisse bulunması |
| Her türlü kazanç ve iratlardan elde edilen gelirin, asgari ücretin net tutarından az olması |
| Diğer çocuklardan kaynaklananlar hariç, başka gelir veya aylık bulunmaması |
| 65 yaş üstünde artan hisse şartı aranmıyor |
HİZMET SÜRESİ ŞARTI
| Kanun | Gerekli hizmet |
|---|---|
| 5434 (geçici 4. madde ile) | En az 5 yıl |
| 5510 | En az 5 yıl |
5434'te temel kural 10 yıl olmakla birlikte, 5510'un geçici 4. maddesi bu süreyi 5 yıla indirdi. 5-10 yıl arası hizmette şartlar 5510'a göre uygulanıyor.
DİĞER HAK SAHİPLERİ İÇİN KURALLAR
Dul eş
Aylık alması için dul olması yeterli. Çalışması ya da başka aylık/gelir alması engel değil. (Her iki kanunda da aynı)
Erkek çocuklar
| Durum | Yaş sınırı |
|---|---|
| Şartsız | 18 yaş |
| Ortaöğrenimde | 20 yaş |
| Yükseköğrenimde | 25 yaş |
| Sonrasında | Ancak ağır derecede malul olma hâlinde |
Kız çocuklar
5434'te: Öğrenim görmeseler de evlenmedikleri ve devlet memuru olmadıkları sürece aylık devam ediyor.
5510'da ve 5-10 yıl hizmetli dosyalarda kural daha sıkı: memur, işçi veya esnaf olarak çalışıp aylık/gelir alan kız çocuğuna aylık bağlanmıyor.
Ortak kural: Kız ve erkek çocuklar öğrenimleri süresince sigortalı çalışsalar bile yetim aylığı kesilmiyor.
EMEKLİ İKRAMİYESİ KİME ÖDENİR?
İkramiyede farklı bir sıra işliyor:
| Sıra | Kim alır? |
|---|---|
| 1. | Aylık bağlanan kişiler |
| 2. | Aylık bağlanacak kimse yoksa, veraset ilamındaki kanuni mirasçılar |
| Önemli bilgi |
|---|
| İkramiye için 20 veya 25 yıl gibi bir hizmet süresi şartı yok |
| Her tam fiilî hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı ödeniyor |
ÜÇ OLASI SENARYO
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Anne/baba şartları taşıyorsa | Hem aylık hem ikramiye onlara ödenir |
| Anne/baba hayatta ama şartları taşımıyorsa | Aylık bağlanmaz, ikramiye mirasçılara gider |
| Anne/baba hayatta değilse | Aylık bağlanmaz, ikramiye mirasçılara ödenir |
Kardeşler ikramiyeyi ancak aylık bağlanacak kimse bulunmadığında ve veraset ilamında kanuni mirasçı olarak yer almaları hâlinde alabiliyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişiye özel durum tespiti ve başvuru için SGK’ya başvurulması gerekir.