Türkiye'de belediyelerin mali yapısı, altyapı yatırımları ve afetlere hazırlık kapasitesi yeniden tartışılıyor. İstanbul'da 14-15 Ekim'de etkili olan şiddetli yağışın yol açtığı sel ve su baskınları, yerel yönetimlerin sorumluluklarını gündeme taşırken belediyelerin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) olan borçları da mali sürdürülebilirlik tartışmalarını büyütüyor.
Farklı siyasi partiler tarafından yönetilen belediyelerde yaşanan sorunlar, yerel yönetimlerde denetim, bütçe yönetimi ve uzun vadeli altyapı planlamasının önemini ortaya koyuyor.
İstanbul'daki Sel, Altyapı ve İmar Tartışmalarını Yeniden Başlattı
14 Ekim'de başlayan şiddetli yağış, İstanbul'un çeşitli bölgelerinde su baskınlarına ve ulaşım sorunlarına yol açtı. 15 Ekim itibarıyla açıklanan verilere göre selde 4 kişi hayatını kaybetti, 5 kişi için kayıp başvurusu yapıldı.
Sarıyer'in Ayazağa bölgesindeki taşkınlar, imar kararları ile altyapı yatırımlarının uzun vadeli etkilerini yeniden gündeme getirdi. Bölgedeki imar kararlarının geçmişi ve mevcut altyapının durumu tartışılırken, kentlerin dayanıklılığının yalnızca tek bir yönetim döneminde alınan kararlarla açıklanamayacağına dikkat çekiliyor.
İmar planlaması, yağmur suyu drenajı, dere yataklarının korunması ve altyapının kapasitesi, farklı dönemlerde görev yapan yerel yönetimlerin sorumluluk alanları arasında bulunuyor. Bu alanlardaki eksikliklerin giderilmemesi, afet anlarında vatandaşların can ve mal güvenliğini etkileyebiliyor.
Belediyelerin SGK Borcu 234,2 Milyar Liraya Ulaştı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın açıkladığı verilere göre belediyelerin, bağlı kuruluşlarının ve şirketlerinin SGK'ye toplam borcu Ağustos 2025 itibarıyla 234,2 milyar liraya ulaştı. Temmuz 2024'te açıklanan toplam borç ise 96 milyar liraydı.
Işıkhan, SGK'ye en fazla borcu bulunan ilk 10 belediyenin 8'inin CHP'li, birinin AK Partili olduğunu, diğer belediyenin ise kayyum yönetiminde bulunduğunu açıklamıştı. Bakanın verdiği bilgilere göre en borçlu belediyeler arasında İzmir, Ankara, Adana ve İstanbul büyükşehir belediyeleri de yer alıyor.
CHP cephesinden ise yüksek borçlu belediyelerin bir bölümünün 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde önceki yönetimlerden devralındığı savunuluyor. Bu tartışmada borçların hangi dönemde oluştuğu, ne kadarının ödendiği ve belediyelerin mevcut ödeme kapasitesi ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken başlıklar olarak öne çıkıyor.
Yerel Yönetimlerde Denetim ve Mali Sürdürülebilirlik Tartışması
Belediyelerin mali sorunları yalnızca toplam borç miktarıyla sınırlı değil. Personel giderleri, belediye şirketlerinin mali yapısı, yatırım öncelikleri ve gelirlerin etkin kullanılması da yerel yönetimlerin hizmet kapasitesini doğrudan etkiliyor.
Belediye bütçelerinin şeffaf biçimde yönetilmesi, denetim raporlarında tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve borçların sürdürülebilir bir planla ödenmesi, hizmetlerin devamlılığı açısından önem taşıyor.
İmar kararlarının kamu yararı doğrultusunda alınması ve altyapı yatırımlarının kısa vadeli siyasi takvimlerden bağımsız biçimde planlanması da kentlerin afetlere karşı dayanıklılığını artırabilecek temel unsurlar arasında bulunuyor.
Çözüm İçin Hangi Başlıklar Öne Çıkıyor?
Yerel yönetimlerde yaşanan sorunlara ilişkin tartışmalarda belediye şirketlerinin denetlenmesi, personel ve harcama politikalarının şeffaflaştırılması, Sayıştay raporlarındaki bulguların takip edilmesi ve imar kararlarının daha sıkı denetime tabi tutulması öne çıkan reform başlıkları arasında yer alıyor.
Afet hazırlığı ve altyapı yatırımlarının bütçelerde öncelikli alanlar olarak korunması da önem taşıyor. Yağmur suyu hatları, dere yatakları, ulaşım altyapısı ve acil durum planlarının düzenli olarak gözden geçirilmesi, aşırı hava olaylarının yol açabileceği zararların azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Belediyelerin performansını değerlendirirken yalnızca hangi partinin yönetimde olduğuna değil; mali tablolarına, denetim sonuçlarına, altyapı yatırımlarına ve vatandaşlara sundukları hizmetlere de bakılması gerekiyor. Yerel yönetimlerde kalıcı iyileşme, şeffaflık, hesap verebilirlik ve uzun vadeli planlamanın birlikte uygulanmasına bağlı.
memurlar.net