5434 sayılı Kanun kapsamındaki bir memurun çalışma gücü kaybına dayalı emekli olması, aylık ve ikramiye tutarında dezavantaj yaratmıyor.
Bu yolla emekli olan memura emekli aylığı bağlanıyor.
Aylığın bağlanması ve ikramiyenin hesaplanması, normal emeklilikle aynı sistemle yapılıyor.
DÜZENLEME NEREDE YER ALIYOR?
Çalışma gücü kaybına dayalı emeklilik, 5434 sayılı Kanun’da yer almıyor.
Bu imkân, 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi ile 5434 kapsamındaki memurlar için de uygulanmaya başlandı.
KİMLER YARARLANABİLİR?
Düzenleme iki gruba emeklilik imkânı tanıyor:
| Grup | Durum |
|---|---|
| 1. Grup | Göreve engelli olarak girmeyen, ancak göreve başladıktan sonra ortaya çıkan rahatsızlıkları nedeniyle malulen emeklilikten yararlanamayanlar |
| 2. Grup | Göreve girmeden önce rahatsızlığı olduğu hâlde, engellilik mevzuatına uygun olarak göreve girmeyenler |
Bu imkândan, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce 5434'e tabi olarak çalışmaya başlayanlar yararlanabiliyor.
GÜN ŞARTLARI
Çalışmaya başlamadan önce alınmış, en az yüzde 40 engelli raporu bulunanlar veya doğuştan engelliliğini belgeleyenler için:
| Şart |
|---|
| En az 5.400 gün prim veya emekli keseneği |
Çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkan durumlarda, raporlar SGK Sağlık Kurulu’nca inceleniyor. Kayıp oranına göre şartlar:
| Çalışma gücü kaybı oranı | Gerekli gün |
|---|---|
| %50 - %59 | En az 5.760 gün |
| %40 - %49 | En az 6.480 gün |
Yıl karşılıkları:
| Gün | Yıl |
|---|---|
| 5.400 gün | 15 yıl |
| 5.760 gün | 16 yıl |
| 6.480 gün | 18 yıl |
AYLIK NASIL HESAPLANIYOR?
Düzenleme 5510 sayılı Kanun’da yer alsa da, 1 Ekim 2008'den önce 5434 kapsamında göreve başlayanlar hakkında 5434 hükümleri uygulanıyor.
| Hesaplamada kullanılan maddeler |
|---|
| Emekli aylığı: 5434 sayılı Kanun’un 41. ve ek 70. maddeleri |
| Emekli ikramiyesi: 89. madde |
Hesaplamada dikkate alınan unsurlar:
| Unsurlar |
|---|
| Derece ve kademe |
| Gösterge ve ek gösterge |
| Taban aylığı |
| Kıdem aylığı |
| Emeklilik tazminatı |
| Memur maaş katsayısı |
ÜÇ EMEKLİLİK TÜRÜ, TEK SİSTEM
5434 kapsamında aşağıdaki üç aylık türü aynı sistemle bağlanıyor:
| Aylık türü |
|---|
| Engelli aylığı |
| Malullük aylığı |
| Normal emeklilik aylığı |
Hesaplama sistemi açısından aralarında hiçbir farklılık bulunmuyor.
FARKI NE YARATIYOR?
Aylık ve ikramiye tutarını farklılaştıran unsurlar şunlar:
| Belirleyici unsurlar |
|---|
| Hizmet süresinin az ya da çok olması |
| Memurun derecesi ve kademesi |
| Ek göstergesinin bulunup bulunmaması |
Yani aynı derece, kademe ve ek göstergeye sahip iki memurdan çalışma gücü kaybıyla emekli olanın aylığı, sırf bu emeklilik türü nedeniyle düşük olmuyor.
TERİM NOTU
Mevzuatta geçen “yaşlılık aylığı” ifadesi 5510 sayılı Kanun’a ait.
5434 sayılı Kanun’da bu ifadenin karşılığı “emekli aylığı”.
Bu fark sonucu değiştirmiyor ve aylık bağlama sisteminde bir değişiklik getirmiyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişiye özel hesaplama ve durum tespiti için SGK’ya başvurulması gerekir.