Yükseköğretim Kurulu (YÖK), doktora öğrencilerine yönelik yeni bir sistem oluşturdu.
Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu öncelikli alanlarda doktora öğrencisi olmaya hak kazananlar, araştırma görevlisi kadrolarına atanabilecek.
Düzenlemeyle doktora öğrencilerinin gelir sorununa çözüm getirilmesi hedefleniyor.
DÜZENLEMENİN DAYANAĞI NE?
Düzenleme, 6 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Değişiklik, "Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" üzerinde yapıldı.
Yönetmeliğin 15. maddesine yeni bir fıkra eklendi.
SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?
Süreç iki aşamalı olarak kurgulandı.
BİRİNCİ AŞAMA: SINAVA GİRME HAKKI
Doktora öğrencisi olabilmek için yapılacak yazılı sınava, kontenjan sayısının en fazla 4 katı kadar aday girebilecek.
Bu aşamada dikkate alınacak ölçütler:
| Ölçüt | Ağırlık |
|---|---|
| ALES puanı | %40 |
| Yabancı dil puanı | %30 |
| Lisans mezuniyet notu | %30 |
İKİNCİ AŞAMA: MERKEZİ YAZILI SINAV
Yazılı sınav, YÖK tarafından belirlenecek usul ve esaslar dahilinde merkezi olarak yapılacak.
Baraj: Yazılı sınavdan 70 puanın altında alanlar başarısız sayılacak.
NİHAİ DEĞERLENDİRME NASIL YAPILACAK?
Sınav sonrasındaki değerlendirmede dört unsur dikkate alınacak:
| Ölçüt | Ağırlık |
|---|---|
| Yazılı sınav notu | %30 |
| ALES puanı | %25 |
| Lisans mezuniyet notu | %25 |
| Yabancı dil puanı | %20 |
Nihai değerlendirme puanı 70'in altında olanlar da başarısız sayılacak.
KADRO ATAMASI NASIL OLACAK?
Doktora öğrencisi olmaya hak kazananların, öncelikli alanlar kapsamında araştırma görevlisi kadrolarına atanması mümkün olacak.
Atama işlemleri, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilecek.
HANGİ ALANLAR KAPSAMDA?
Düzenleme, YÖK tarafından belirlenen üniversitelerde ve yine YÖK'ün tespit ettiği öncelikli alanlarda uygulanacak.
Öncelikli alanlar, Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu stratejik konular çerçevesinde belirleniyor.
DOKTORA ÖĞRENCİLERİNİN GELİR SORUNU
Düzenlemenin arka planında, doktora sürecindeki mali zorluklar bulunuyor.
Mevcut sistemde doktora yaparken düzenli gelir elde etmenin başlıca yolları şunlar:
| Yol |
|---|
| Araştırma görevlisi kadrosunda bulunmak |
| Danışmanın araştırma projesinden burs alabilmek |
| Bazı üniversitelerdeki sınırlı burslar |
Bu imkânlara sahip olmayan doktora öğrencileri, eğitim süreçlerini gelirsiz sürdürmek zorunda kalabiliyor.
Yeni düzenlemeyle, öncelikli alanlarda doktora yapanlara merkezi bir mekanizmayla kadro verilebilmesi amaçlanıyor.
DOĞUM YAPAN ÖĞRENCİLERE EK SÜRE
Aynı tarihte yayımlanan bir başka düzenleme, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde yapıldı.
Buna göre doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere, talep etmeleri hâlinde doğum sonrası 2 dönem ek süre verilebilecek.
Bu süreler azami süreden sayılmayacak.
ADAYLARA ÖNERİLER
- ALES puanınızı hazır tutun. Her iki aşamada da belirleyici
- Yabancı dil belgenizi güncelleyin. Değerlendirmede ağırlığı bulunuyor
- Öncelikli alanları takip edin. YÖK duyurularından öğrenilebiliyor
- Baraj puanını unutmayın. Hem sınavda hem nihai değerlendirmede 70 şartı var
- Üniversite listesini kontrol edin. Sistem, YÖK'ün belirlediği kurumlarda uygulanıyor