Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), eğitim harcamalarının etkinliğine yönelik bir çalışma yayımladı.
Çalışmada hem istatistiki bulgulara hem de 31 uzmanın görüşlerine yer verildi.
Uzmanlar, en öncelikli konu olarak yoksul ve kırsal bölgelerdeki devlet okullarının iyileştirilmesini belirledi.
Çalışmayı Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz yürüttü.
Uzmanlar neyi öncelikli gördü?
Katılımcılar, kaynak tahsisinde öncelik verilmesi gereken başlıkları 5 üzerinden puanladı:
| Öncelik | Puan |
|---|---|
| Yoksul ve kırsal bölgelerde devlet okullarının iyileştirilmesi | 4,66 |
| Taşımalı eğitim | 4'ün üzerinde |
| Okul öncesi çağdaki çocuklar | 4'ün üzerinde |
| Kız çocukları | 4'ün üzerinde |
| Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesi | 4'ün üzerinde |
Kaynak tahsisinin, öğrenci sayısına ek olarak yoksulluk, erişim maliyeti ve bölgesel ihtiyaçlar gözetilerek yapılması önerildi.
Bütçe hazırlığına eleştiri
Ankette öne çıkan bulgular:
| Tespitler |
|---|
| Bütçe hazırlık sürecinin şeffaf olmadığı |
| Katılımcı bir hazırlık yapılmadığı |
| Bütçe hakkında yeterli bilgi verilmediği |
| Görüşlerin program ve projelere yansımasının düşük düzeyde kaldığı |
Buna bağlı olarak, bütçe hazırlığında sivil toplumla diyalog için kurumsal bir yapı oluşturulması ve izleme-değerlendirmenin iyileştirilmesi talep edildi.
Ailelerin cepten harcaması
Çalışmada öne çıkan bir diğer başlık, ailelerin eğitim için yaptığı harcamanın artması oldu.
Uzmanlar, bu artışa verilen önemin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca bölgesel ve sosyoekonomik eşitsizliklerin arttığı görüşü öne çıktı.
Başarı nasıl ölçülmeli?
Araştırma sunumunda şu öneri yer aldı:
“Eğitim bütçesinin başarısı, öğrenme sonuçları ve dezavantajlı gruplar arasındaki farkların azalmasıyla değerlendirilmeli.”
Dört alanda düzenleme önerisi
| Öneriler |
|---|
| Paydaş katılımının kurumsal ve açık bir yapıya dönüştürülmesi |
| Okul odaklı bütçe hazırlanmasının temel kriter olması |
| Plan-program-bütçe ilişkisinin güçlendirilmesi |
| Çocuk ve eşitlik odaklı kaynak tahsisi ile katılımcı izleme, denetim ve hesap verebilirlik |
Çalışmada ayrıca MEB’in düzenli ve karşılaştırılabilir veri yayımlaması gerektiği sonucuna varıldı.
Fırsat eşitliği için model önerisi
Sunumda, kaynak tahsisi için bir politika çerçevesi de önerildi:
| Model önerisi |
|---|
| İl düzeyinde dezavantajlı öğrencileri belirleyen bir endeks oluşturulması |
| Buna dayalı olarak öğrenci başına kaynak ayrımının belirlenmesi |
| Mali sıkılaştırma dönemlerinde dokunulamayacak ödeneklerin kural haline getirilmesi |
Modelin MEB’in program bütçesiyle uyumlu hale getirilmesi kaynak: Ekonomim |