Ocak 2027 emekli maaşı artışı için refah payı, seyyanen zam ve düşük gelirli emeklilere yönelik nakit destek seçenekleri gündemde. Yaklaşık 18 milyon emekliyi ilgilendiren çalışma kapsamında, enflasyon farkına ek artış yapılması ve ihtiyaç sahibi emeklilere kira, yakıt ve ulaşım desteği verilmesi üzerinde duruluyor.
Hazırlanan etki analizleri doğrultusunda iki temel formül değerlendiriliyor. Bunlardan ilki enflasyon farkına refah payı eklenmesi, diğeri ise bütün emeklilere aynı miktarda seyyanen zam yapılması. Her iki modelde de geliri düşük emeklilere yönelik ek ödemelerin gündeme gelmesi bekleniyor.
Ancak söz konusu seçenekler henüz kesinleşmiş bir karar değil; hazırlık ve değerlendirme aşamasındaki formüller olarak aktarılıyor.
Ocak 2027 emekli zammı nasıl şekillenecek?
Değerlendirilen modelin ilk aşamasında, ocak ayında uygulanacak enflasyon farkına refah payı veya seyyanen artış eklenmesi öngörülüyor.
İkinci aşamada ise emeklilerin gelir durumları, çalışma durumları ve yaşadıkları bölgelerdeki ihtiyaçları dikkate alınacak. Özellikle en düşük emekli aylığını alanlar ile geliri yetersiz olan emekliler için ek ödeme seçenekleri üzerinde duruluyor.
Bu kapsamda enflasyon farkı, ilave zam ve nakit desteğin birlikte uygulanması ya da refah payına ek ödeme yapılması gibi alternatifler değerlendiriliyor.
Refah payı bütün emeklilere aynı oranda mı verilecek?
Masadaki seçeneklerden biri, enflasyon farkının üzerine refah payı eklenmesi. Ancak bu modelde bütün emeklilere aynı oranda artış yapılması yerine farklı kriterlerin dikkate alınması planlanıyor.
Prim gün sayısı, çalışma süresi ve mevcut emekli aylığı, değerlendirmeye alınan ölçütler arasında bulunuyor. Hazırlanan analizlerde özellikle 65 yaş üstündeki çalışmayan emekliler, düşük gelirli kesimler ve en düşük aylığı alanlar için daha yüksek refah payı verilmesi seçeneği üzerinde duruluyor.
Buna ek olarak, ihtiyaç durumuna göre kira, yakıt ve ulaşım giderleri için nakit yardım yapılması da gündemde. Yardımların tutarının ve kapsamının farklı kriterlere göre belirlenmesi bekleniyor.
Seyyanen zam bütçeye ne kadara mal olacak?
İkinci seçenek, emekli aylığının miktarına bakılmaksızın herkese aynı tutarda artış yapılması. Bu yöntemde sabit bir miktar üzerinden zam uygulanması, düşük aylık alan emeklilerin gelirlerinde oransal olarak daha yüksek artış anlamına geliyor.
Değerlendirilen farklı seyyanen zam tutarlarının yıllık bütçe maliyetleri şöyle:
| Seyyanen zam tutarı | Haberde belirtilen yıllık maliyet |
|---|---|
| 15.000 TL | Yaklaşık 3 trilyon TL |
| 10.000 TL | Yaklaşık 2 trilyon TL |
| 8.000 TL | Yaklaşık 1,2 trilyon TL |
| 5.000 TL | Yaklaşık 1 trilyon TL |
Yüksek maliyet nedeniyle 15 bin TL tutarındaki seyyanen zam seçeneğinin mevcut değerlendirmelerde daha düşük ihtimal olarak görüldüğü belirtiliyor.
Seyyanen artış seçeneğinde de düşük gelirli, 65 yaş üstü ve çalışmayan emeklilere gelir ve geçim koşullarına göre ayrıca nakit destek verilmesi formülü üzerinde duruluyor.
GEDAT emekliler için uygulanacak mı?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GEDAT), genel kapsamlı bir destek projesi olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle sistemin yalnızca emeklilere yönelik uygulanması yerine, emekliler için ayrı bir ek ödeme modelinin öne çıktığı belirtiliyor.
Planlanan yaklaşımda, emeklilere yapılacak nakit desteklerin gelir ve ihtiyaç durumuna göre belirlenmesi seçeneği değerlendiriliyor.
Kaç emekli destekten yararlanabilir?
Çalışmada yer alan verilere göre Türkiye'de yaklaşık 27,5 milyon prim ödeyen çalışan ve 18 milyon emekli bulunuyor. 65 yaş üstündeki emekli sayısının ise yaklaşık 8 milyon olduğu tahmin ediliyor.
En düşük emekli aylığını alanların sayısı 5 milyon 17 bin olarak aktarılıyor. Bu sayının yılbaşından sonra artabileceği değerlendiriliyor.
Hazırlanan etki analizlerinde 65 yaş üstü emeklilerin ne kadarının çalıştığı ve ne kadarının çalışmadığı da inceleniyor. Ayrıca en düşük aylığı alan emekliler arasındaki gelir farklılıkları ile bölgesel ihtiyaçların belirlenmesi üzerinde duruluyor.
Ek ödemelerde hangi kriterler dikkate alınacak?
Planlanan modelde öncelikle bütün emekliler için ortak bir alt sınır belirlenmesi, ardından en düşük aylığı alanlara yönelik ek ödeme seçeneklerinin değerlendirilmesi öngörülüyor.
Çalışan ve çalışmayan emeklilerin ihtiyaçlarının ayrı ayrı ele alınması, gelir düzeyi ve bölgesel koşulların destek miktarını belirlemede kullanılması bekleniyor. Aylık bağlama oranları (ABO) da inceleme kapsamındaki başlıklar arasında yer alıyor.
Ocak 2027 döneminde emeklilerin ne kadar zam alacağı, refah payı veya seyyanen artış seçeneklerinden hangisinin tercih edileceği ve nakit desteklerin hangi şartlarla uygulanacağı ise yapılacak değerlendirmelerin ardından netleşecek.
kaynak: ekonomim