Hayali derse biyometrik önlem: 255 merkez fazla ödeme almış
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki denetimlerin sonuçları açıklandı.
Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, 2021-2026 döneminde 893 merkeze çeşitli nedenlerle ceza uygulandığını duyurdu.
Bunların 255'inde, gerçekte yapılmayan derslerin yapılmış gibi gösterilerek fazla ödeme alındığı tespit edildi.
RAKAMLARLA TABLO
Bakanlığın paylaştığı veriler şöyle:
| Gösterge | Veri |
|---|---|
| Türkiye genelindeki merkez sayısı | 3.348 |
| Ceza uygulanan merkez (2021-2026) | 893 |
| Fazla ödeme tespit edilen | 255 |
| Aylık hizmet alan kişi | ~550.000 |
| 2025 yılında yapılan ödeme | 47,6 milyar TL |
USULSÜZLÜK NASIL YAPILIYORDU?
Tespit edilen yöntem şöyle işliyordu:
Merkezler, gerçekte yapılmayan dersleri sisteme yapılmış gibi bildiriyordu.
Bu bildirimler üzerinden kamu kaynaklarından fazladan ödeme alınıyordu.
Usulsüzlükler, MEBBİS veri tabanı üzerinden yürütülen incelemelerle ortaya çıkarıldı.
YENİ ÖNLEM: BİYOMETRİK KİMLİK DOĞRULAMA
Bakanlık, benzer usulsüzlüklerin önüne geçmek için teknolojik bir çözüm devreye aldı.
Biyometrik Kimlik Doğrulama Sistemi (BKDS) uygulamaya konuldu.
Sistem nasıl çalışıyor?
Yüz tanıma teknolojisiyle:
- Dersin gerçekten yapılıp yapılmadığı doğrulanıyor
- Öğrencinin fiilen katılımı kayıt altına alınıyor
- Eğitim personelinin varlığı teyit ediliyor
Böylece hayali ders bildirimi teknik olarak zorlaşıyor.
ÖNCEKİ SİSTEM NASILDI?
Yeni sistem öncesinde merkezlerin yaptığı ders bildirimleri, doğrudan MEB bilişim sistemleri üzerinden alınıyordu.
Bildirimlerin doğruluğu, ağırlıklı olarak sonradan yapılan denetimlerle kontrol ediliyordu.
Bu da usulsüzlüklerin tespitinin gecikmesine yol açabiliyordu.
ÖZEL EĞİTİM VE REHABİLİTASYON MERKEZLERİ NE YAPIYOR?
Bu merkezler, özel eğitim ihtiyacı olan bireylere destek eğitim hizmeti sunuyor.
Verilen hizmetler:
| Alan |
|---|
| Bireysel eğitim |
| Grup eğitimi |
| Dil ve konuşma güçlüğü desteği |
| Zihinsel engelli birey eğitimi |
| Otizm spektrum bozukluğu desteği |
| Bedensel engelli birey eğitimi |
Eğitim süreleri nasıl belirleniyor?
Yönetmeliğe göre bireysel ve grup eğitiminin süresi 60 dakika:
- 40 dakika ders uygulaması
- 10 dakika dinlenme ve sınıf hazırlığı
- 10 dakika aileyi bilgilendirme
GİDERLER DEVLET BÜTÇESİNDEN KARŞILANIYOR
Merkezlerin denetim altında olmasının temel nedeni, finansman yapısı.
Özel eğitim değerlendirme kurullarınca destek eğitimi alması uygun görülen bireylerin eğitim giderleri, her yıl MEB bütçesine konulan ödenekten karşılanıyor.
Yani hizmet, aileler için ücretsiz; maliyet kamu kaynağından ödeniyor.
Bu nedenle hayali ders bildirimi, doğrudan devlet bütçesine zarar veriyor.
DENETİM NASIL YAPILIYOR?
Merkezler, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde denetleniyor.
Denetim mekanizmaları:
| Mekanizma |
|---|
| MEB Teftiş Kurulu incelemeleri |
| İl/ilçe millî eğitim müdürlüğü denetimleri |
| MEBBİS üzerinden veri analizi |
| Periyodik denetim formları |
Yeni sistemle birlikte anlık doğrulama da mekanizmaya ekleniyor.
AİLELER NE YAPMALI?
Çocuğu bu merkezlerden hizmet alan aileler için dikkat edilmesi gerekenler:
- Ders takibini yapın. Çocuğunuzun katıldığı dersleri kontrol edin
- Aylık planı isteyin. "Aylık Bireyselleştirilmiş Eğitim, Çalışma ve Rehabilitasyon Planı" düzenleniyor
- İmza attığınız belgeyi okuyun. Katılmadığınız ders için imza atmayın
- Şüpheli durumu bildirin. İl/ilçe millî eğitim müdürlüğü veya MEBİM 147
CEZALAR NE OLUYOR?
Usulsüzlük tespit edilen merkezlere uygulanan yaptırımlar mevzuatla belirleniyor.
Uygulanabilecek işlemler:
| Yaptırım |
|---|
| İdari para cezası |
| Fazla ödemenin geri alınması |
| Kurum açma izninin iptali |
| Adli süreç başlatılması |
Türkiye