"Gizli" Damgası Hak Aramayı Engelleyemez: Danıştay Yönergeyi İptal Etti
Danıştay 2. Dairesi, derece yükseltme tekliflerinin "gizli" gizlilik derecesiyle işlem görmesini öngören düzenlemeyi iptal etti.
Karar, kamu görevlilerinin hak arama özgürlüğü açısından emsal oluşturuyor.
Daire, idarenin gizlilik derecesi belirlemede sınırsız takdir yetkisi bulunmadığını vurguladı.
HANGİ DÜZENLEME İPTAL EDİLDİ?
Karara konu belge, Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Kanun'un 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge.
Yönergenin 4/c maddesindeki "GİZLİ gizlilik derecesi ile" ibaresi iptal edildi.
DÜZENLEME NE ÖNGÖRÜYORDU?
68/B maddesinden yararlanacak personele ait tekliflerin şu belgelerle gizli olarak gönderilmesi gerekiyordu:
| Belge |
|---|
| Derece Yükseltilme Teklif Formu (EK-A) |
| Üst Derece Verilmek Suretiyle Yapılacak Yükselmelere Ait Nitelik Belgesi (EK-B) |
Bu düzenleme 2012 yılında yönergeye eklenmişti. Öncesinde teklifin gizli tutulmasına dair bir hüküm bulunmuyordu.
DAVA NASIL AÇILDI?
Davacı, bir askerlik şubesinde 657 sayılı Kanun'a tabi memur olarak görev yapıyordu.
Davacının iddiası şöyleydi:
2009-2016 yılları arasında hakkında 6 defa olumlu nitelik belgesi düzenlenerek teklif yapıldı.
Ancak teklifler gizli olduğu için:
| Sonuç |
|---|
| Teklifin yapılıp yapılmadığından haberdar olamadı |
| Değerlendirme Kuruluna sunulup sunulmadığını öğrenemedi |
| Yararlandırılmama işlemlerine dava açamadı |
Davacı, iki ay sonra yayımlanan listede adı yoksa ancak o zaman durumu öğrenebildiğini belirtti.
İDARE NE SAVUNDU?
Davalı idare, savunmasında şu noktalara dayandı:
| Savunma |
|---|
| 1-4 dereceli kadrolara atamalarda takdir yetkisi bulunduğu |
| Düzenlemenin hukuka uygun olduğu |
| Davanın reddi gerektiği |
DANIŞTAY NE DEDİ?
Kararın gerekçesinde üç temel tespit yapıldı.
1. GİZLİLİK ÇERÇEVESİ BELLİ
2017/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi'ne göre "gizli" olarak adlandırılacak belgeler şunlar:
"Müsaadesiz açıklandığı takdirde, milli güvenliğimizi, prestij ve menfaatlerimizi ciddi surette haleldar edecek ve diğer yandan, yabancı bir devlete geniş faydalar temin edecek mahiyette olan mesaj ve dokümanlar."
2. ASKERİ NİTELİK DOĞAL, ANCAK SINIRSIZ DEĞİL
Daire, MSB ve TSK'nın niteliği gereği belirli belgelerin gizli sayılmasını doğal buldu.
Ancak şu tespiti yaptı:
"Davalı idarenin bünyesindeki memurların 657 sayılı Kanun'un 68/B uyarınca derecelerini yükseltmekte ve belgelerin 'gizli' olarak belirlenmesinde sınırsız takdir hakkı bulunmamaktadır."
3. HAK ARAMAYI ENGELLİYOR
Kararın en kritik bölümü şu:
"Davalı idare takdir hakkını hizmetin gereği ve kamu yararına uygun olarak kullanmalı, 'gizli' ibaresini kişilerin hak arama hürriyetini engelleyici nitelikte olmasına, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı kullanılmasına olanak tanımamalıdır."
SAVCILIK GÖRÜŞÜ DE AYNI YÖNDE
Danıştay Savcısı da iptal yönünde görüş bildirmişti.
Görüşte, sivil memurların askeri görev ve faaliyetlere ilişkin değil, yalnızca kendi özlük haklarını etkileyen işlemlerden söz edildiği vurgulandı.
Ayrıca bu işlemlerin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında olduğu belirtildi.
68/B NEDİR?
657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi, memurların normal süre şartı aranmaksızın üst derecelere atanmasını düzenliyor.
Kimler yararlanabiliyor?
Eğitim-öğretim ile sağlık hizmetleri sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4. derece kadrolarına atanacaklar.
ARANAN HİZMET SÜRELERİ
| Kadro | Gereken hizmet |
|---|---|
| 1. derece (ek gösterge 5300 ve üzeri) | En az 12 yıl |
| 1. ve 2. derece (ek gösterge 5300'den az) | En az 10 yıl |
| 3. ve 4. derece | En az 8 yıl |
Ayrıca yükseköğrenim görmüş olmak şart. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ekleniyor.
KARARIN KÜNYESİ
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| Merci | Danıştay 2. Dairesi |
| Esas No | 2022/1533 |
| Karar No | 2026/242 |
| Karar tarihi | 15 Ocak 2026 |
| Sonuç | Oybirliğiyle iptal |
Karara karşı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık bulunuyor.
KAMU GÖREVLİLERİ İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Karar, yalnızca MSB personelini değil; gizlilik uygulamasıyla karşılaşan tüm kamu görevlilerini ilgilendiren bir ilke ortaya koyuyor.
Kararın getirdiği ölçütler:
| Ölçüt |
|---|
| Gizlilik derecesi keyfi kullanılamaz |
| Hak arama özgürlüğünü engelleyemez |
| Hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olamaz |
| Özlük haklarına ilişkin işlemler bilgi edinme kapsamındadır |
BENZER DURUMDAKİLER NE YAPABİLİR?
Özlük haklarına ilişkin bir işlemin gizli tutulduğunu düşünen kamu görevlileri için yollar şöyle:
| Yol |
|---|
| Bilgi edinme başvurusu (4982 sayılı Kanun) |
| Kurumunuza yazılı talep |
| Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) başvurusu |
| İdari dava açma |