İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile İran arasında müzakere edilen 14 maddelik mutabakat zaptının resmen imzalandığını açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalandığı belirtilen mutabakatın, iki ülke arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik süreçte kritik bir aşama olduğu ifade ediliyor.
ABD-İran mutabakatında imzalar atıldı
ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilimin sona erdirilmesine yönelik diplomatik temaslarda yeni bir aşamaya geçildi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, iki ülke arasında üzerinde çalışılan 14 maddelik mutabakat zaptının resmen imzalandığını duyurdu.
Açıklamaya göre mutabakat, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanarak yürürlüğe girdi.
14 maddelik mutabakat yürürlüğe girdi
ABD ile İran arasında sağlanan mutabakat zaptının, savaşın sona erdirilmesi ve diplomatik sürecin ilerletilmesi için temel çerçeveyi oluşturduğu belirtiliyor.
Metinde savaşın durdurulması, karşılıklı saldırmazlık, deniz ablukasının kaldırılması, yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik düzenlemeler gibi başlıkların yer aldığı ifade ediliyor.
Mutabakatın, nihai anlaşmaya giden süreçte tarafların yükümlülüklerini belirleyen geçici bir yol haritası niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.
ABD’li yetkililer de doğruladı
İran tarafının açıklamasının ardından ABD’li yetkililerin de anlaşmanın imzalandığını doğruladığı bildirildi.
ABD basınına yansıyan bilgilere göre mutabakatın elektronik ortamda imzalandığı ve yürürlüğe girdiği ifade edildi.
Bu gelişme, taraflar arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik barış sürecinde önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Savaşın sona erdirilmesi hedefleniyor
Mutabakatın en önemli başlıklarından birinin ABD ile İran arasındaki çatışma sürecinin sona erdirilmesi olduğu belirtiliyor.
Daha önce kamuoyuna yansıyan 14 maddelik çerçevede, tarafların mevcut savaşta müttefikleriyle birlikte tüm cephelerde çatışmaların kalıcı şekilde sona erdiğini ilan etmesi öngörülüyordu.
Bu kapsamda karşılıklı güç kullanmama ve güç kullanma tehdidinden kaçınma taahhüdü de mutabakatın temel unsurları arasında yer alıyor.
Egemenlik ve iç işlerine karışmama ilkesi
Mutabakat metninde ABD ve İran’ın birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesi de kritik başlıklar arasında bulunuyor.
Tarafların birbirlerinin iç işlerine karışmaktan kaçınacağı belirtiliyor.
Bu madde, anlaşmanın yalnızca askeri değil, diplomatik ve siyasi ilişkileri de kapsayan geniş bir çerçeveye sahip olduğunu gösteriyor.
Nihai anlaşma için müzakere süreci başlayacak
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların nihai anlaşmaya ulaşmak için müzakere sürecini sürdüreceği ifade ediliyor.
Daha önce paylaşılan çerçevede, nihai anlaşmaya varılması için 60 günlük bir süreden söz edilmişti.
Bu süre içinde yaptırımlar, nükleer program, ekonomik düzenlemeler ve güvenlik başlıklarının detaylandırılması bekleniyor.
Deniz ablukası ve ticari geçişler gündemde
Mutabakat kapsamında deniz ablukasının kaldırılması ve ticari gemi trafiğinin normale dönmesi de öne çıkan başlıklardan biri olarak görülüyor.
ABD’nin deniz ablukasını kaldırması, İran’ın ise Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemi geçişlerinin güvenli ve düzenli şekilde sağlanması için adım atması bekleniyor.
Bu başlık, özellikle enerji piyasaları ve küresel ticaret açısından önem taşıyor.
Nükleer program başlığı nihai anlaşmada ele alınacak
Mutabakat çerçevesinde İran’ın nükleer silah üretmeyeceğine ilişkin taahhüdünü yinelediği belirtiliyor.
Zenginleştirilmiş materyalin durumu ve İran’ın nükleer ihtiyaçları dahil olmak üzere nükleer programa ilişkin ayrıntıların nihai anlaşmada ele alınması bekleniyor.
Bu başlığın, müzakerelerin en hassas konularından biri olmaya devam edeceği değerlendiriliyor.
Yaptırımların kaldırılması masada
ABD-İran mutabakatında yaptırımların kaldırılması da önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Daha önce kamuoyuna yansıyan maddelerde, İran’a yönelik yaptırımların nihai anlaşma kapsamında belirlenecek takvim doğrultusunda kaldırılmasının öngörüldüğü ifade edilmişti.
Ayrıca İran’ın dondurulmuş varlıklarına erişimi ve bazı ihracat muafiyetlerinin sağlanması da ekonomik başlıklar arasında bulunuyor.
İran’a finansman ve ekonomik kalkınma planı
Mutabakat taslağında yer aldığı belirtilen en dikkat çekici maddelerden biri de İran’ın rehabilitasyonu ve ekonomik kalkınması için finansman sağlanması oldu.
Daha önce paylaşılan bilgilere göre İran için en az 300 milyar dolarlık finansman planı gündeme gelmişti.
Bu başlığın nihai anlaşmanın uygulama mekanizması içinde detaylandırılması bekleniyor.
Bölgesel dengeleri etkileyebilecek gelişme
ABD ile İran arasında mutabakat zaptının imzalanması, Orta Doğu’daki dengeler açısından dikkatle takip ediliyor.
Anlaşmanın uygulanma süreci; enerji piyasaları, deniz ticareti, bölgesel güvenlik ve diplomatik ilişkiler üzerinde doğrudan etkili olabilir.
Özellikle çatışmaların kalıcı şekilde durup durmayacağı ve tarafların yükümlülüklerini nasıl yerine getireceği önümüzdeki günlerde belirleyici olacak.
Gözler nihai anlaşma sürecinde
Mutabakat zaptının imzalanmasıyla birlikte gözler nihai anlaşma müzakerelerine çevrildi.
Tarafların, mutabakat maddelerinin uygulanması ve kalıcı anlaşmanın hazırlanması için diplomatik temaslarını sürdürmesi bekleniyor.
Nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla güçlendirilmesi de daha önce gündeme gelen başlıklar arasında yer alıyor.