Asgari ücret görüşmelerine dört ay kala tartışmalı bir konu yeniden gündeme geldi.
Yeni Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, iktidarın bölgesel asgari ücret modeli üzerinde çalıştığını iddia etti.
İşçi konfederasyonları ise uygulamaya karşı çıkıyor.
GÜNAYDIN NE DEDİ?
Günaydın'ın iddiası şöyle:
"Bölgesel asgari ücret açıklamaya hazırlanıyorlar. Yani diyorlar ki İstanbul'da yaşayan bir işçi 28 bin lira alsın. İstanbul pahalı. Ama daha ucuz iller var. Buralarda 28 bin lira bunların boyunu aşar. Dolayısıyla onlara daha az asgari ücret verelim diyorlar."
Günaydın ayrıca asgari ücretin 6 ayda bir revize edilmesi önerisinde bulundu.
MEVCUT TABLO NE?
Günaydın'ın paylaştığı verilere göre:
| Gösterge | Tutar |
|---|---|
| Net asgari ücret | 28.075 TL |
| Açlık sınırı | ~37.000 TL |
| Yoksulluk sınırı | ~122.000 TL |
| Asgari ücretli sayısı | En az 10 milyon |
Günaydın, 28 bin liranın satın alma gücünün 23 bin liraya düştüğünü savundu.
KONU TEMMUZDAN BERİ TARTIŞILIYOR
Bölgesel asgari ücret, ilk kez gündeme gelmiyor.
Temmuz ayında bazı gazetelerde, ekonomi yönetiminin sektörel ve bölgesel model üzerinde çalıştığı yönünde haberler yayımlanmıştı.
O haberlere göre değerlendirilen unsurlar şunlardı:
| Unsur |
|---|
| İller arasındaki yaşam maliyetleri |
| Sektörlerin üretim maliyetleri |
| İş gücü piyasasının ihtiyaçları |
| İşletmelerin rekabet gücü |
Çalışmalar kapsamında Kanada, Japonya, Almanya ve ABD modellerinin incelendiği belirtilmişti.
Ancak nihai bir karar alınmadığı vurgulanmıştı.
TÜRKİYE'DE DAHA ÖNCE UYGULANDI
Bu model, Türkiye için yeni değil.
| Dönem | Uygulama |
|---|---|
| 1951 – 1974 | Mahalli ve bölgesel asgari ücret |
| 1974 | Ulusal tek asgari ücrete geçildi |
Yani 52 yıldır ülke genelinde tek asgari ücret uygulanıyor.
SENDİKALAR NE DİYOR?
Üç büyük işçi konfederasyonu da uygulamaya karşı çıkıyor.
TÜRK-İŞ'in açıklaması:
"Bölgesel asgari ücreti gündeme getirmek ya da bunu savunmak, işçiye de emekçiye de ülkeye de kötülüktür. Konuşulması gereken, asgari ücretin geçim ücretine dönüştürülmesidir."
Konfederasyon, talebin "daha fazla kazanma hırsından" kaynaklandığını savundu.
Öne sürülen riskler:
| Risk |
|---|
| Düşük ücretli bölgelerden metropollere kontrolsüz göç |
| Anayasa'nın "ücrette adalet" ilkesine aykırılık |
| Aynı işi yapanlar arasında ayrımcılık |
| Gelir dağılımındaki adaletsizliğin artması |
| Bölgelerin nasıl belirleneceği sorunu |
DİSK-AR'ın araştırmasında da uygulamanın bölgeler arası gelir farklarını artırabileceği belirtildi.
İŞVEREN TARAFI NE SAVUNUYOR?
İş dünyası cephesinden öne sürülen argümanlar şöyle:
| Argüman |
|---|
| Bölgeler arasında yaşam maliyeti farkı var |
| Anadolu'daki üreticilerin rekabet gücü desteklenmeli |
| İstihdam artırılabilir |
| Tek tip ücret, farklı ekonomik koşulları yansıtmıyor |
MÜSİAD yöneticileri de bu yönde öneri getirmişti.
DÜNYADA NASIL UYGULANIYOR?
Bazı ülkelerde farklılaştırılmış asgari ücret modelleri bulunuyor.
ABD örneği:
Federal asgari ücret bulunmasına rağmen eyaletler ve hatta bazı şehirler daha yüksek asgari ücret belirleyebiliyor.
Ayrıca bazı sektörlerde farklı ücret kuralları uygulanıyor.
GÖRÜŞMELERE 4 AY KALDI
Asgari Ücret Tespit Komisyonu, geleneksel olarak aralık ayında toplanıyor.
Yeni ücret 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.
Komisyonun yapısı da tartışmalı
Geçen yıl işçi konfederasyonları komisyona katılmama kararı almış, 2026 asgari ücreti tarihte ilk kez işçi temsilcisi olmadan belirlenmişti.
HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan, kısa süre önce komisyonun yapısının değişmesi için yeni bir model çağrısı yapmıştı.
HÜKÜMETTEN AÇIKLAMA YOK
Bölgesel asgari ücret modeline ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.
Temmuzdaki haberlerde, çalışmaların hazırlık aşamasında olduğu ve nihai karar alınmadığı belirtilmişti.
Düzenleme hayata geçirilirse kapsamı, geçiş süreci ve denetim esaslarının ayrıca belirleneceği ifade edilmişti.