Millî Eğitim Bakanlığı, çocukların eğitim ve sosyal yaşamında oyunun daha güçlü bir yere sahip olması amacıyla yeni bir politika çerçevesi oluşturdu.
Türkiye Oyun Politikası Belgesi ve Eylem Planı ile oyun; yalnızca çocukların boş zaman etkinliği olarak değil, öğrenme, gelişim, kültür ve sosyal hayatın önemli unsurlarından biri olarak ele alındı.
Belge kapsamında 6 hedef, 29 politika maddesi ve 90 eylem adımı belirlendi. Plan; okul öncesinden ortaöğretime kadar tüm eğitim kademelerinin yanı sıra okul dışındaki öğrenme ortamlarını ve yetişkinlik ile ileri yaş dönemlerini de kapsıyor.
Teneffüs süreleri ve çocukların oyun hakkı korunacak
Eylem planında çocukların oyun oynayabilmesi için gerekli zaman ve mekânın korunması önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Teneffüsler, çocukların yalnızca dinlendiği zamanlar olarak değil, bütüncül gelişimlerini destekleyen bir öğrenme ve sosyal etkileşim alanı olarak değerlendirilecek.
Çocukların okul dışındaki zamanlarında da oyun, dinlenme ve serbest etkinliklere yer bırakabilecek bir dengenin gözetilmesi hedefleniyor.
Mevcut teneffüs uygulamaları çocukların oyun ve dinlenme hakları açısından değerlendirilecek. Gerektiğinde bu alanlarda mevzuat düzenlemesine yönelik öneriler hazırlanacak.
Okul bahçeleri çocukların oyununa göre yeniden ele alınacak
Belgenin dikkat çeken başlıklarından biri de okul bahçeleri ve oyun alanlarının niteliği oldu.
Oyun alanlarının farklı oyun türlerine imkân vermesi, mümkün olduğunca doğal unsurlar içermesi ve farklı yaş gruplarının ihtiyaçlarına cevap verebilmesi hedefleniyor.
Çocukların üstün yararını esas alan bir oyun alanları tasarım rehberi hazırlanması planlanıyor.
Geleneksel oyun çizgilerinin yanı sıra konuşan duvarlar ve farklı fiziksel oyun alanlarının yaygınlaştırılması, çevre dostu ve sürdürülebilir okul bahçelerine yönelik pilot çalışmalar yapılması da eylem planında yer alıyor.
Ayrıca oyun alanlarının yeterliliğini değerlendirmek amacıyla “Oyun Yeterliliği Değerlendirme Kılavuzu” hazırlanacak.
Geleneksel oyunlar için ulusal envanter geliyor
Türkiye'nin geleneksel çocuk oyunlarının unutulmaması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla Ulusal Oyun Envanteri oluşturulacak.
İl millî eğitim müdürlüklerinin koordinasyonunda yapılacak saha çalışmalarıyla geleneksel oyunların kayıt altına alınması ve elde edilen verilerin dijital ortamda erişime açılması hedefleniyor.
Ayrıca kültürel miras niteliği taşıyan oyunların belirlenmesi, bunlara ilişkin çalışmaların hazırlanması ve geleneksel çocuk oyunları festivallerinin ülke genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor.
Türk dünyasındaki ortak çocuk oyunlarının belgelenmesine yönelik çalışmalar yapılırken **“Türk Dünyası Çocuk Oyunları Şenliği”**nin de düzenli hale getirilmesi hedefleniyor.
Oyun yoluyla değerler eğitimi güçlendirilecek
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ndeki erdemli insan yaklaşımı kapsamında oyunların değerlerin yaşanarak öğrenilmesine katkı sağlayacak şekilde kullanılması planlanıyor.
Bu kapsamda değerlerle oyunların eşleştirildiği bir “değer-oyun matrisi” hazırlanacak.
Adil oyun, iş birliğine dayalı oyunlar ve toplumsal kuralların oyun yoluyla deneyimlenmesine yönelik uygulamaların eğitim ortamlarında yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Oyun, eğitim programlarının daha fazla içinde yer alacak
Eylem planında oyun pedagojisine de özel bir bölüm ayrıldı.
Öğretim programlarında doğal oyun, rehberli oyun, eğitici oyun ve oyunlaştırılmış öğrenme kavramlarının ayrı ayrı ele alınması planlanıyor.
Öğretmenlerin oyun pedagojisi alanındaki mesleki gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla eğitim programları hazırlanacak.
Öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarıyla iş birliği yapılarak öğretmenlik lisans programlarında oyun pedagojisi, oyunlaştırılmış öğrenme ve oyunlaştırmaya ilişkin içeriklerin geliştirilmesi de hedefleniyor.
Oyun, psikososyal desteğin de parçası olacak
Oyun politikası yalnızca akademik öğrenmeyle sınırlı tutulmayacak.
Kriz ve afet dönemlerinde çocuklara yönelik psikososyal destek çalışmalarında oyundan yararlanılması planlanıyor. Rehber öğretmenlere “oyun yoluyla psikososyal destek” konusunda eğitim verilmesi ve duygu düzenleme ile psikolojik sağlamlığı destekleyen oyunların rehberlik çalışmalarına dahil edilmesi hedefleniyor.
Dijital oyunlarda güvenlik ve mahremiyet vurgusu
Eylem planının bir diğer önemli ayağını dijital oyunlar oluşturuyor.
Çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun dijital oyun içeriklerinin yaygınlaştırılması, dijital esenlik, güvenlik ve mahremiyetin gözetilmesi amaçlanıyor.
Sosyal etkileşimi ve birlikte oynamayı destekleyen eğitici dijital oyunların geliştirilmesi planlanırken, geleneksel Türk oyunlarından, karakterlerinden, mekânlarından ve anlatılarından beslenen yerli dijital oyun içeriklerinin desteklenmesi de hedefleniyor.
Ulusal Oyun Envanteri'nin dijital oyun geliştiricilerinin kullanımına açılması ve geleneksel oyunlardan ilham alan dijital oyun tasarım yarışmalarının düzenlenmesi de plan kapsamında bulunuyor.
Aileler ve belediyeler de sürece dahil olacak
Oyun kültürünün yalnızca okul içinde değil, aile ve toplum yaşamında da güçlendirilmesi hedefleniyor.
Aile eğitim programlarına çocukların oyun hakkı ve gelişimindeki rolüne ilişkin modüller eklenmesi, okul-aile iş birliğiyle oyun etkinliklerinin yaygınlaştırılması planlanıyor.
Yerel yönetimlerle de güvenli ve erişilebilir oyun alanlarının oluşturulması konusunda iş birliği yapılması öngörülüyor.
90 eylem adımı hayata geçirilecek
Türkiye Oyun Politikası Belgesi ve Eylem Planı'nda belirlenen 90 eylem adımının 25'i kısa, 53'ü orta ve 12'si uzun vadeli olarak planlandı.
Böylece oyun; eğitim, kültür, aile, yerel yönetimler, dijital ortamlar ve sosyal yaşamı kapsayan çok yönlü bir politika alanı olarak ele alınmış oldu.
6 temel hedef belirlendi
Eylem planında öne çıkan altı temel hedef şöyle sıralanıyor:
- Oyun güvencesini sağlamak
- Oyun kültürünü yaşatmak ve gelecek kuşaklara aktarmak
- Oyun yoluyla erdemli insan hedefine katkı sağlamak
- Oyunu eğitimin bir parçası hâline getirmek
- Çocuklar için güvenli ve gelişimsel açıdan uygun dijital oyun ortamını yaygınlaştırmak
- Paydaşların sorumluluklarını belirlemek ve kurumlar arası iş birliğini güçlendirmek
Belgeyle birlikte Türkiye'de oyunun çocuk gelişimi, eğitim, kültür ve sosyal yaşam içerisindeki yerinin daha sistematik biçimde ele alınması hedefleniyor.
"Türkiye Oyun Politikası Belgesi ve Eylem Planı"na ulaşmak için tıklayınız.