Türkiye'de zaman zaman gündeme gelen "memur sayısı fazla, bir kısmı işten çıkarılsın" tartışmalarında sıkça örnek gösterilen ülke Arjantin.
Ancak uluslararası basında yer alan güncel veriler, tablonun iddia edilenden farklı olduğunu gösteriyor.
Ülke bugün derin bir istihdam ve borç krizinin içinde bulunuyor.
"TESTERE" POLİTİKASI NEYDİ?
Aralık 2023'te göreve gelen Devlet Başkanı Javier Milei, seçim mitinglerinde elektrikli testere sallayarak simgeleştirdiği bir program uygulamaya koydu.
"La Motosierra" (Testere) adı verilen plan kapsamında kamuda sistemli bir küçülmeye gidildi.
KAÇ MEMUR İŞTEN ÇIKARILDI?
Arjantin Ekonomi Politikası Merkezi'nin (CEPA), resmî istatistik kurumu INDEC verilerine dayanan raporuna göre:
| Gösterge | Veri |
|---|---|
| Merkezi hükümette azalma (Aralık 2023-2025) | 63.234 kişi |
| Oransal düşüş | %18,4 |
| Toplam kamu istihdamındaki kesinti | 73.000 kişi |
En büyük tekil kesintiler:
| Kurum | Kesinti |
|---|---|
| Correo Argentino (devlet posta şirketi) | 5.284 kişi |
| Operadora Ferroviaria (devlet demiryolu) | 3.637 kişi |
Bakanlık sayısı 18'den 8'e indirildi; Ulusal Ayrımcılıkla Mücadele Enstitüsü gibi kurumlar kapatıldı.
BİLİM VE ÜNİVERSİTE DE ETKİLENDİ
Kesintiler akademik alanı da kapsadı:
| Gösterge | Değişim |
|---|---|
| Üniversite öğretim üyelerinin satın alma gücü | %33,7 eridi |
| Bilim-teknoloji bütçesi | Reel olarak %95 kesildi |
| CONICET araştırmacıları | %14'ü kadrodan çıkarıldı |
"BAŞARI" İDDİASI TEK GÖSTERGEYE DAYANIYOR
Hükümetin ve destekçilerinin öne çıkardığı asıl başarı, enflasyondaki düşüş.
| Gösterge | Değişim |
|---|---|
| Aylık enflasyon (Aralık 2023) | %25 |
| Yıllık enflasyon | %211'den çift haneye |
| Bütçe | 16 yıl sonra ilk kez fazla verdi |
"TALEP ÇÖKTÜĞÜ İÇİN DÜŞTÜ" ELEŞTİRİSİ
Ekonomistler, bu düşüşün "verimlilik artışından değil, talebin çökertilmesinden" kaynaklandığını vurguluyor.
The Conversation'da yayımlanan analize göre:
- İmalat sanayi üretimi 2023'ten bu yana sert biçimde geriledi
- 2.000'den fazla işletme kapandı
- 73 bin iş kaybedildi
- Otomotiv sektöründe fabrikalar yalnızca %24 kapasiteyle çalışıyor
Aynı analiz, enflasyonun "daha verimli bir ekonomiyle değil, açlıkla dizginlendiğini" ifade ediyor.
GÜNDE 76 ŞİRKET KAPANIYOR
Düşünce kuruluşu Fundar'ın Mayıs 2026 verileri çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor:
| Gösterge | Veri |
|---|---|
| Milei döneminde kapanan şirket | 30.633 |
| Toplam şirketlere oranı | ~%6 |
| Aktif şirket sayısı (Mayıs 2026) | 481.724 |
| Sadece Mayıs 2026'da kapanan | 2.371 |
| Günlük ortalama | 76 şirket |
Aktif şirket sayısı, son 20 yılın en düşük seviyesi ve pandemi dönemindeki dip noktanın bile altında.
HANGİ SEKTÖRLER ETKİLENDİ?
CEPA verilerine göre en büyük kayıplar:
| Sektör | Kapanan işletme |
|---|---|
| Ticaret | 8.408 |
| Ulaştırma-depolama | 6.733 |
| Gayrimenkul | 4.098 |
| İmalat sanayi | 4.020 |
Buenos Aires Times'a göre yalnızca Neuquen — enerji patlamasının yaşandığı eyalet — net şirket artışı kaydeden tek bölge oldu.
"SANAYİ POLİTİKASI ORTADAN KALDIRILDI"
CEPA Direktörü Hernan Letcher, en çok etkilenen sektörlerin inşaat ve sanayi olduğunu belirtiyor.
Letcher'a göre:
- Kamu yatırımlarının durması inşaatı vurdu
- İthalatın serbestleşmesi otomotiv, tekstil ve ayakkabı sanayisini etkiledi
- KOBİ sekreterliği kapatıldı
- Sanayi Bakanlığı bütçesi %85 kesildi
SOMUT ÖRNEKLER
| Şirket | Sonuç |
|---|---|
| Whirlpool | 2022'de 52 milyon dolara açtığı fabrikayı kapattı, 220 kişi işsiz kaldı |
| Fate (lastik üreticisi) | Kapandı, 920 kişi işsiz kaldı |
Milei bizzat, yapısal reformlar sürdükçe bazı sektörlerin "yok olacağını" kabul etti.
İŞSİZLİK VE KAYIT DIŞI ÇALIŞMA YÜKSELDİ
Bloomberg'in aktardığı resmî verilere göre:
| Gösterge | Veri |
|---|---|
| Özel sektörde kaybolan bordrolu istihdam | 241.000 |
| Toplam istihdama oranı | %4 |
| Kamuda kaybedilen pozisyon | 73.000 |
| Toplam resmî iş kaybı | 314.000 |
Buenos Aires Üniversitesi ve ulusal araştırma konseyi verilerine dayanan başka bir araştırmaya göre kayıp yaklaşık 400 bin resmî ücretli istihdamı kapsıyor.
İŞSİZLİK ORANI YÜKSELDİ
| Dönem | İşsizlik oranı |
|---|---|
| Milei göreve geldiğinde | %5,7 |
| 2026 ilk çeyrek | %7,8 |
Kayıt dışı çalışma oranı ise son 20 yılın en yüksek seviyesi olan %44,2'ye ulaştı.
Yani iş gücünün neredeyse yarısı sosyal güvenlik ve sağlık güvencesinden yoksun çalışıyor.
HALK GIDA VE İLAÇ İÇİN BORÇLANIYOR
Arjantin Merkez Bankası verileri, hane halkının durumunu ortaya koyuyor.
| Dönem | Temerrüt oranı |
|---|---|
| Ekim 2024 | %2,5 |
| Haziran 2026 | %12,8 |
Dijital finans kuruluşları ve sanal cüzdanlar üzerinden verilen kredilerde bu oran %29,6'ya kadar çıkıyor — pandemi dönemindeki seviyelerin bile üzerinde.
PROTESTOLAR BAŞLADI
Ağustos 2026'da Buenos Aires'te binlerce esnaf, sendika üyesi ve sivil toplum örgütü mensubu, hükümet binası Casa Rosada önünde toplanarak borç krizini protesto etti.
Göstericiler, orta ve orta-alt gelir grubundaki ailelerin artık beyaz eşya ya da tatil için değil; gıda, kira ve ilaç gibi temel ihtiyaçlar için borçlanmak zorunda kaldığını vurguladı.
Arjantin İşçi Merkez Birliği (CTA) Genel Sekreteri Hugo Godoy'un ifadesi şöyle:
"340 bin kişilik istihdam yok oldu, yaklaşık 30 bin işletme kapandı ve kapanmaya devam ediyor."
HÜKÜMET NE DİYOR?
Milei, protestoların yaşandığı günlerde eleştirileri reddetti.
Enflasyondaki düşüşü ve mali fazlayı öne çıkaran Milei, şirketlerin kapanmadığını ve halkın geçim sıkıntısı çekmediğini savundu.
Hükümetin dayandığı olumlu göstergeler:
- IMF'nin 2026 için büyüme projeksiyonlarını teyit etmesi
- Vaca Muerta bölgesindeki enerji ve kaya gazı yatırımlarının canlanması
ANALİSTLERİN İTİRAZI
Analistler, bu büyümenin tarım, madencilik ve lityum gibi az istihdam yaratan sektörlerde yoğunlaştığına dikkat çekiyor.
Bu görüşe göre ortalama kentli işçi için ekonomi toparlanmadı; yalnızca daha düşük bir yaşam standardında dibe vurdu.
TABLO NE GÖSTERİYOR?
Uluslararası basında yer alan veriler, "Arjantin memurları kovdu ve ekonomisi düzeldi" anlatısının eksik bir okuma olduğunu ortaya koyuyor.
Gerçekleşenler:
| Olumlu | Olumsuz |
|---|---|
| Enflasyon düştü | 63-73 bin memur işten çıkarıldı |
| Bütçe fazla verdi | Özel sektörde 241 bin ilave iş kaybı |
| 30 binden fazla şirket kapandı | |
| İşsizlik %5,7'den %7,8'e çıktı | |
| Kayıt dışılık 20 yılın zirvesinde | |
| Hane halkı temel ihtiyaç için borçlanıyor |
memurlar.net