Yüz binlerce öğrencinin aylardır beklediği düzenleme sonunda yasalaştı. TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile üniversiteyle ilişiği kesilenlere yeniden eğitim hakkı tanındı.
Düzenleme sadece affı değil; akademik intihalden vakıf üniversitelerine getirilen yeni yaptırımlara kadar geniş bir alanı kapsıyor. İşte merak edilen tüm detaylar…
AF KİMLERİ KAPSIYOR?
Yasaya göre yükseköğretim kurumlarında hazırlık sınıfı dahil tüm sınıflarda intibak, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü öğrenimi gören öğrenciler aftan yararlanabilecek. Kapsam oldukça geniş tutuldu:
- Kendi isteğiyle kaydını sildirenler
- Her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler
- Bir programı kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar
Tek şart, daha önce bu kapsamda tanınan aynı haktan yararlanmamış olmak. Ancak farklı bir öğrenim düzeyinde önceki aflardan yararlanmış olmak, yeni haktan yararlanmaya engel oluşturmayacak.
BAŞVURU İÇİN 4 AY SÜRE VAR
Aftan faydalanmak isteyenlerin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilişiğinin kesildiği ya da kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna başvurması gerekiyor. Başvurusu kabul edilen öğrenciler 2026-2027 eğitim öğretim yılında derslere başlayabilecek.
AF DIŞINDA KALANLAR
Düzenlemede kapsam dışı bırakılan gruplar da net biçimde sıralandı. Şu suçlardan hüküm giyenler aftan yararlanamayacak:
- Terör suçu ve kasten öldürme
- İşkence ve eziyet
- Cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki haklara tecavüz suçları
Ayrıca sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler, kayıt sırasında sahte belge verenler ile terör örgütlerine ya da Milli Güvenlik Kurulu kararıyla devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna hükmedilen yapılara üyeliği, mensubiyeti veya irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler de af kapsamı dışında tutuldu.
ASKERDEKİLER İÇİN ÖZEL DÜZENLEME
Yeniden öğrenime başlayacakların askerlik ertelemeleri, Askeralma Kanunu'ndaki usullere göre yapılacak. Hâlihazırda askerlik görevini sürdürenler ise terhis tarihini takip eden 2 ay içinde başvurmaları halinde af haklarından yararlanabilecek.
AÇIKÖĞRETİME GEÇİŞ YOLU DA AÇILDI
Aftan yararlanarak öğrenci statüsü kazananlara önemli bir esneklik tanındı. Bu kişiler talep etmeleri halinde Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerinin bünyesindeki açıköğretim ön lisans veya lisans düzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilecek.
Ayrıca giriş yılındaki puanı aynı türden taban puana denk gelen öğrenciler, aynı veya farklı bir diploma programına yatay geçiş talebinde bulunabilecek. Kontenjanlar, programdaki öğrenci sayısı ve üniversitenin fiziki koşulları dikkate alınarak senatolarca belirlenecek.
BU OKULLARIN ÖĞRENCİLERİ YARARLANAMAYACAK
Özel kanunlara tabi olan kurumlar af kapsamı dışında bırakıldı. Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi'ne bağlı harp okulları ile astsubay meslek yüksekokullarından ilişiği kesilen öğrenciler bu haktan faydalanamayacak.
SON SINIFLARA İKİ EK SINAV HAKKI
Azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine, intörnlük eğitimi dönemi hariç olmak üzere, başarısız oldukları veya hiç almadıkları tüm teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek.
Uygulamalı eğitime veya intörnlüğe hiç başlamamış ya da tamamlayamamış öğrencilere de bu eğitimleri bitirme imkânı tanınacak. Ancak azami süresi dolan ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmeyecek.
TEZ YAZDIRANA MESLEKTEN İHRAÇ VE AĞIR PARA CEZASI
Yasanın en sert maddelerinden biri akademik intihali hedef alıyor. Kendi emeği dışında, ücretli ya da ücretsiz olarak başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya proje ile diploma derecesi ya da akademik unvan alanlar üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak; bu yolla elde edilen tüm derece ve unvanlar geri alınacak.
Bu işi başkaları adına yapan veya aracılık edenlere 5 bin ila 10 bin gün adli para cezası uygulanacak. Fiili meslek edinenler için ceza 10 bin ila 20 bin güne çıkacak. Söz konusu çalışmaları kullanarak unvan alan kişiler de 5 bin ila 10 bin gün adli para cezasıyla karşı karşıya kalacak.
Sahte diploma ve mezuniyet belgesi düzenleyenler ise Türk Ceza Kanunu'nun resmî belgede sahtecilik hükmüne göre yargılanacak.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİNE KADEMELİ YAPTIRIM
Vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanacak yaptırımlar da yasayla netleştirildi. Fiilin ağırlığına göre uyarma, yeni program açma taleplerinin askıya alınması, kontenjan kısıtlaması, öğrenci alımının durdurulması, faaliyet izninin geçici olarak durdurulması ve nihayetinde faaliyet izninin kaldırılması gündeme gelebilecek.
Faaliyet izni durdurulan bir kurumun gerekçeleri 3 yıl içinde ortadan kaldıramaması halinde izin tamamen iptal edilecek. Mali yapısı bozulan vakıf üniversiteleri ise garantör üniversiteye ya da aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilecek. Öğrencilerin eğitim maliyeti kamu kaynağı kullanılmadan karşılanacak.
ÖĞRETİM ÜYELERİNE 75 YAŞ İMKÂNI
Yaş haddini dolduran öğretim üyeleri, üniversitenin görüşü ve YÖK kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sözleşmelerle çalıştırılabilecek. Sözleşmeli çalışan öğretim üyelerinin kadroluyken sahip oldukları özlük hakları da korunacak.
Ayrıca 67 yaşını dolduran ve devlet üniversitelerinde görev yapmış tıp ile diş hekimliği uzmanı öğretim üyeleri, 3 yıl içinde başvurmaları halinde ihtiyaç duyan bir kuruma sözleşmeli olarak atanabilecek.
DİSİPLİN SORUŞTURMALARINDA YENİ USUL
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda disiplin soruşturması usulü de yeniden yazıldı. Buna göre ifadeye ve savunmaya davet yazılarında iddiaların ne olduğu açıkça belirtilecek, ilgiliye en az 7 gün süre tanınacak. Soruşturulan kişi, savunmasını yapmadan önce soruşturma evrakını inceleyebilecek.
O MADDE TEKLİFTEN ÇIKARILDI
Genel Kurul görüşmeleri sırasında verilen ve kabul edilen önergeyle, yükseköğretim kurumlarında görev yapacak öğretim elemanlarının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamına alınmasını öngören madde metinden çıkarıldı.
Yasa ayrıca 48 üniversiteye yeni öğretim elemanı kadrosu ihdas edilmesini, yan dal uzmanı öğretim üyelerinin ek ödeme tavan oranının Sağlık Bakanlığı emsalleriyle eşitlenmesini ve Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adının İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi olarak değiştirilmesini de içeriyor.