Bazı okullarda öğretmenlerden aylık sabit ödeme talep edildiği yönünde şikâyetler gündeme geliyor.
Talebin gerekçesi olarak genellikle çay ocağı personeli gibi hizmetler gösteriliyor.
Peki mevzuat bu konuda ne diyor?
SORUNUN ÖZÜ NE?
Öğretmenlerden gelen şikâyetlerde öne çıkan hususlar şunlar:
| Şikâyet |
|---|
| Okulun ayrı personel alması |
| Bu personelin maaşının öğretmenlerden istenmesi |
| Ödemenin zorunlu tutulması |
| Her ay sabit tutar belirlenmesi |
MEVZUATTA ZORUNLU AİDAT VAR MI?
Bu noktada net bir durum bulunuyor.
Mevzuatta, kamu görevlilerinden aylık zorunlu aidat alınmasına dayanak oluşturan bir düzenleme yer almıyor.
Öğretmenlerin maaşlarından yapılabilecek kesintiler kanunla belirlenmiş durumda:
| Yasal kesinti |
|---|
| Vergi |
| Sosyal güvenlik primi |
| Sendika aidatı (üyelik varsa) |
| İcra kesintisi (yargı kararıyla) |
| Kişinin yazılı onay verdiği kesintiler |
Bunların dışındaki ödemeler gönüllülük esasına dayanıyor.
PERSONEL İSTİHDAMI NASIL YAPILIR?
Okullarda personel çalıştırılması belirli usullere bağlı.
Yasal istihdam yolları:
| Yol |
|---|
| MEB kadrosu (memur, hizmetli) |
| İŞKUR TYP kapsamında görevlendirme |
| Hizmet alımı ihalesi |
| Okul-aile birliği üzerinden, mevzuata uygun sözleşmeyle |
Bu yolların dışında, kayıt dışı ve sigortasız personel çalıştırılması hukuka aykırı.
KAYIT DIŞI ÇALIŞTIRMANIN SONUÇLARI
Sigortasız personel çalıştırılması hâlinde ortaya çıkabilecek sonuçlar:
| Sonuç |
|---|
| SGK idari para cezası |
| Ödenmeyen primlerin geriye dönük tahsili |
| Gecikme zammı |
| İş kazası hâlinde kişisel sorumluluk |
Sorumluluk, çalıştıran ve talimat veren kişilerde doğuyor.
OKUL-AİLE BİRLİĞİ ÜZERİNDEN OLABİLİR Mİ?
Okul-Aile Birliği Yönetmeliği, birliklerin gelir ve giderlerini düzenliyor.
Temel kurallar:
- Birlik gelirleri banka hesabında toplanıyor
- Harcamalar yönetim kurulu kararıyla yapılıyor
- Gelir ve giderler kayıt altına alınıyor
- Bağışlar gönüllüdür, zorunlu tutulamaz
Yani bir hizmet için toplanacak katkı bile zorunlu aidata dönüştürülemiyor.
GENELGEDE NE VAR?
MEB'in 2026/70 sayılı genelgesi, velilere yönelik zorunlu ödemeleri yasaklıyor.
Genelgede, velilerden hiçbir ad altında kayıt ücreti talep edilemeyeceği ve şikâyet hâlinde derhal yasal işlem başlatılacağı belirtiliyor.
Aynı yaklaşım, çalışanlardan zorunlu ödeme talebi için de geçerli kabul ediliyor.
ÖĞRETMENLER NE YAPABİLİR?
Bu tür bir talep karşısında izlenebilecek yollar şöyle:
1. Yazılı talep isteyin
Sözlü dayatmayı belgelendirmek zor. Talebin yazılı olarak iletilmesini isteyebilirsiniz.
2. Kurul kararını sorgulayın
Ödeme okul-aile birliği üzerinden yapılıyorsa, yönetim kurulu kararının olup olmadığını sorabilirsiniz.
3. İl/ilçe MEM'e bildirin
Millî eğitim müdürlüklerine yazılı başvuru yapılabiliyor.
4. MEBİM 147'yi arayın
MEB İletişim Merkezi üzerinden şikâyet iletilebiliyor.
5. CİMER'e başvurun
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi de başvuru kanalları arasında.
6. Sendikanıza danışın
Sendikaların hukuk birimleri bu tür konularda destek sağlıyor.
GÖNÜLLÜ KATKI FARKLI BİR ŞEY
Bu noktada bir ayrım yapmak gerekiyor.
Öğretmenlerin kendi aralarında gönüllü olarak çay-kahve gideri paylaşması ayrı bir durum.
Sorunlu olan, bu katkının:
- Zorunlu tutulması
- Sabit tutar belirlenmesi
- Katılmayanlara baskı uygulanması