Osmanlı Devleti'nin 1875 yılında dış borç ödemelerini azaltma kararından hemen önce bazı devlet adamlarının ellerindeki tahvilleri sattığı iddiası yeniden gündeme geldi. Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci, Sultan Abdülaziz'in ise tahvillerini satmayarak büyük bir servet kaybettiğini anlattı.
Türkiye'de devam eden fon soruşturması, Osmanlı tarihindeki dikkat çekici bir mali olayın yeniden tartışılmasına neden oldu.
Hukuk profesörü Ekrem Buğra Ekinci, 1875 yılında Osmanlı Devleti'nin borç ödemelerine ilişkin aldığı karar öncesinde yaşandığı aktarılan tahvil satışlarını hatırlattı.
Ekinci'nin anlatımına göre, karardan önceden haberdar olan bazı üst düzey devlet adamları tahvillerini elden çıkarırken Sultan Abdülaziz aynı yolu izlemedi.
Paşalar tahvillerini sattı, Sultan Abdülaziz satmadı
Osmanlı Devleti, 1875 yılında ağırlaşan mali kriz nedeniyle dış borç ödemelerinde indirime gitti.
Ramazan Kararnamesi olarak bilinen kararla borç faizlerinin yarıya indirilmesi, tahvil piyasasında sert değer kayıplarına yol açtı.
Ekinci, sosyal medya paylaşımında Midhat Paşa dahil karardan haberdar olan bürokratların tahvillerini önceden sattığını öne sürdü.
Sultan Abdülaziz'in ise satış yapmadığını belirten Ekinci, padişahın bu nedenle büyük bir servet kaybettiğini ifade etti.
Tarihçi Yılmaz Öztuna dört isim verdi
Tarihçi Yılmaz Öztuna da Osmanlı Devleti Tarihi adlı eserinde olayla ilgili dikkat çekici iddialara yer verdi.
Öztuna'ya göre Mahmud Nedim Paşa, Midhat Paşa, Damad Mahmud Celaleddin Paşa ve Rusya'nın İstanbul Büyükelçisi Kont İgnatiev, ellerindeki tahvilleri karar açıklanmadan bir gün önce sattı.
Öztuna, Sultan Abdülaziz'in zararını 3 milyon altın olarak aktarırken Ekinci'nin 2018 tarihli yazısında 2 milyon lira rakamı yer alıyor.
İki tarihçinin anlatımlarında satışın zamanı ve zararın büyüklüğü konusunda farklılıklar bulunuyor. İddiaların tamamını bağımsız biçimde doğrulayan işlem kayıtları ise aktarılan haber içeriğinde sunulmuyor.
Bugünkü fon soruşturmasıyla benzerliği ne?
1875'te yaşandığı anlatılan olay, kamu görevindeki kişilerin henüz açıklanmamış mali bilgilere erişerek piyasada işlem yapması tartışmasını gündeme getiriyor.
Günümüzde bilgi suistimali olarak düzenlenen fiil, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 106. maddesinde yer alıyor. İçeriden öğrenenlerin ticaretine ilişkin cezai düzenleme ise Türk hukukuna 1992 yılında girdi.
Dolayısıyla 1875'teki işlemleri bugünün ceza hükümleriyle doğrudan değerlendirmek mümkün değil.
Osmanlı'daki tahvil satışlarıyla günümüzde yürütülen fon soruşturması arasında da doğrudan bir hukuki bağlantı bulunmuyor.
Tarihî olayın yeniden gündeme gelmesinin temelinde, kamu görevlilerinin sahip oldukları mali bilgileri kişisel çıkarları için kullanıp kullanmadıkları sorusu yer alıyor.
Kaynak: Memurlar.Net