Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmaya yol açtı. ABD ve İsrail ile İran arasında devam eden çatışmaların petrol üretimi ve taşımacılığı üzerinde baskı oluşturması nedeniyle petrol fiyatları son yılların en hızlı yükselişlerinden birini yaşadı.
Küresel petrol fiyatlarının önemli göstergelerinden biri olan Brent petrol, hafta sonu işlemlerinde yaklaşık yüzde 23 artarak varil başına 113 dolar seviyesine yükseldi. Bu artış, 2020’de COVID-19 salgınının küresel ekonomiyi etkilemeye başladığı dönemin ardından görülen en sert günlük yükselişlerden biri olarak değerlendiriliyor.
ABD ham petrolü fiyatları da benzer şekilde yükseldi. ABD tipi ham petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 25 artarak 113 dolar civarına ulaştı.
Hürmüz Boğazı’nda sevkiyat aksadı
Piyasalardaki yükselişin en önemli nedenlerinden biri, küresel enerji ticareti için kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan güvenlik sorunları oldu.
Bölgede artan saldırı riski nedeniyle bazı tankerlerin boğazdan geçişini durdurması, petrol sevkiyatında ciddi aksamalara yol açtı. Bu durum, küresel piyasada arz endişelerinin artmasına neden oldu.
Ayrıca Körfez bölgesindeki bazı petrol tesislerinin insansız hava araçları ve füze saldırılarıyla hedef alınması üretim ve ihracat faaliyetlerini olumsuz etkiledi.
Bölgedeki üretim geriledi
Enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmada bölge ülkelerindeki üretim düşüşü de etkili oldu. Bazı enerji şirketlerinin güvenlik gerekçesiyle üretimi sınırladığı veya sevkiyatları geçici olarak durdurduğu bildirildi.
Irak’taki petrol üretiminin önemli ölçüde gerilediği belirtilirken, Kuveyt’te faaliyet gösteren bazı enerji şirketleri mücbir sebep (force majeure) ilan ederek sözleşme yükümlülüklerini geçici olarak askıya aldıklarını açıkladı.
Petrol fiyatında 200 dolar uyarısı
Bölgedeki gerilimin artması petrol fiyatlarının daha da yükselebileceği yönündeki endişeleri artırdı. İranlı yetkililer, enerji altyapısına yönelik saldırıların devam etmesi halinde petrol fiyatlarının 200 doların üzerine çıkabileceği yönünde uyarılarda bulundu.
Trump’tan petrol fiyatı açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda petrol fiyatlarındaki yükselişe değindi.
Trump, kısa vadede yaşanan fiyat artışının küresel güvenlik açısından göze alınabilecek bir maliyet olduğunu savunarak, İran’ın nükleer kapasitesinin ortadan kaldırılması halinde enerji piyasalarının yeniden dengelenebileceğini ifade etti.
Uzmanlar ise Orta Doğu’daki çatışmaların devam etmesi halinde enerji piyasalarında oynaklığın sürebileceği ve petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalabileceği görüşünü dile getiriyor.