Sayıştay Başkanlığı’nın 2025 yılı denetim raporları, belediyelerde ihalesiz alımlara ilişkin bir bulguyu ortaya koydu.
48 ildeki 126 belediyede, doğrudan temin ve pazarlık usulü harcamalarının bütçe ödeneğinin yüzde 10'unu Kamu İhale Kurulu izni olmadan aştığı tespit edildi.
Bulgu, beş büyükşehir belediyesini de kapsıyor.
Yüzde 10 kuralı nedir?
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62'nci maddesinin (ı) bendi, ihalesiz alımlara sınır getiriyor.
| Kural |
|---|
| Kanun’un 21 ve 22'nci maddelerindeki parasal limitler dahilindeki harcamaların yıllık toplamı |
| Bütçeye bu amaçla konulan ödeneğin yüzde 10'unu aşamıyor |
| Aşmak için Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü gerekiyor |
Amacı: Rekabete ve ilana açık ihale usulünün esas, ihalesiz alımın ise istisna kalmasını sağlamak.
Kritik ayrıntı: İlgili Kamu İhale Tebliği’ne göre oran, mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri için ayrı ayrı hesaplanıyor. Oran aşıldıktan sonra yapılan başvurular reddediliyor — yani izin, aşımdan önce alınmak zorunda.
Parasal limitler
| Usul | Üst tutar |
|---|---|
| Pazarlık usulü | 2.668.214,00 TL |
| Doğrudan temin (büyükşehir sınırları içi) | 800.366,00 TL |
| Doğrudan temin (diğer idareler) | 266.618,00 TL |
Raporlardan örnekler
| Belediye | Ödenek | Yüzde 10 sınırı | Gerçekleşen | Aşım |
|---|---|---|---|---|
| Ordu Büyükşehir (mal alımı) | 1.650.337.800 TL | 165.033.780 TL | 269.692.968 TL | 104.659.188 TL (oran %16,34) |
| Çankırı (mal alımı) | 399.311.737 TL | 39.931.173 TL | 118.026.289 TL | Sınırın yaklaşık üç katı |
| Gaziantep Araban | 77.320.000 TL | 7.732.000 TL | 26.873.431 TL | 19.141.431 TL |
| Bilecik (mal alımı) | 273.482.703 TL | 27.348.270 TL | 34.195.054 TL | 6.846.783 TL (oran %12,50) |
Eskişehir Büyükşehir: Sınırı aşan 70.397.663 TL’lik mal alımının 64.874.676 TL’si için Kurumdan uygun görüş alındı; 5.522.987 TL’lik kısım için alınmadı.
Bilecik’te tekrar: Raporda, bu hususun önceki yıl da bulgu konusu yapıldığı kaydedildi.
İdareler ne dedi?
Raporlardaki kamu idaresi cevaplarında, idarelerin büyük bölümü bulguya katıldı.
| Belediye | Açıklama |
|---|---|
| Ordu Büyükşehir | Aşım, araç ve iş makinelerine ilişkin acil ve öngörülemeyen yedek parça ihtiyaçlarından kaynaklandı; hizmetlerin kesintisiz yürütülmesi gözetildi |
| Çankırı | Limit aşımı zorunluluktan kaynaklandı; bundan sonra görüş alınmadan aşım yapılmamasına dikkat edilecek |
| Gaziantep Araban ve Eskişehir Büyükşehir | Sonraki yıllarda kurala uyulacak |
Sayıştay, Çankırı’nın açıklamasının 2025 yılı işlemlerine etkisi bulunmadığını kaydetti.
Dağılım
| En çok idare bulunan iller |
|---|
| Kastamonu: 9 |
| Çorum: 7 |
| Eskişehir: 7 |
Listede yer alan büyükşehir belediyeleri: Erzurum, Eskişehir, Kayseri, Ordu, Sakarya.
Tam liste, Sayıştay’ın 2025 yılı denetim raporlarında yer alıyor.
SIK SORULAN SORULAR
Doğrudan temin nedir?
Kanunda belirlenen parasal limitler altında, ihale yapılmadan gerçekleştirilen alım yöntemi.
Bu bir suç mu?
Sayıştay raporları denetim bulgusu niteliğinde. Bulgu, mevzuata aykırılık tespitidir; adli süreç ayrı değerlendirilir.
Belediyeye yaptırım uygulanır mı?
Sayıştay, kamu zararı tespit ederse ilgililer hakkında tazmin hükmü verebiliyor. Her bulgu doğrudan yaptırım anlamına gelmiyor.
İzin sonradan alınabilir mi?
Hayır. Tebliğe göre oran aşıldıktan sonra yapılan başvurular reddediliyor.
Kendi belediyemin raporunu nereden görebilirim?
Sayıştay Başkanlığı’nın resmî internet sitesindeki denetim raporları bölümünden.
Her yıl aynı belediyeler mi çıkıyor?
Raporlarda bazı idarelerde bulgunun önceki yıl da tekrarlandığı belirtiliyor.
kaynak: memurlar.net