Sözleşmeli öğretmenlerin yer değiştirme hakkını ilgilendiren önemli bir karar verildi.
Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), eşinin hayati tehlike arz eden sağlık sorunu bulunan sözleşmeli öğretmenin il merkezine nakledilmesini tavsiye etti.
Karar, 24 Temmuz 2026 tarihli ve 2026/13941-S.26.18928 sayılı.
OLAY NASIL GELİŞTİ?
Başvuruyu yapan kişi, Erzurum'un bir ilçesinde sözleşmeli Türkçe öğretmeni olarak görev yapıyor.
Öğretmenin eşinde "Supraventriküler Taşikardi (SVT)" rahatsızlığı bulunuyor.
Başvuran, eşinin tedavisinin il merkezindeki tam teşekküllü hastanelerde yapıldığını, ilçeden il merkezine gidiş gelişlerin zor olduğunu belirterek merkez ilçelere (Palandöken, Yakutiye, Aziziye) nakil talep etti.
BELİRLEYİCİ OLAN İKİ VERİ
Kararda öne çıkan somut tespitler şunlar:
| Gösterge | Durum |
|---|---|
| İlçe hastanesi | 2. basamak, kardiyoloji uzmanı yok |
| En yakın 3. basamak hastane | İl merkezinde |
| Mesafe | 112 kilometre |
| Ulaşım süresi | Ortalama 1,5 saat |
| Hastanın kalp atım hızı | 234/dakika seviyelerine ulaşıyor |
| Klinik tablo | Şuur kaybı (senkop) gelişiyor |
Kurum, bu koşullarda 1,5 saatlik bir sevkin yaşam hakkı bağlamında telafisi güç riskler barındırabileceğini belirtti.
KARARIN ÜÇ HUKUKİ DAYANAĞI
1️⃣ Yaşam hakkı (Anayasa md. 17)
Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu güvence altında.
2️⃣ Sağlık hakkı (Anayasa md. 56)
Sağlık hakkı, devlet tarafından olumlu müdahale gerektiren pozitif statü hakları arasında yer alıyor.
Kuruma göre devlete yalnızca müdahale etmeme değil, sağlık hakkına erişimde aktif rol oynama ödevi de yükleniyor.
3️⃣ Takdir yetkisinin sınırı
Kararda, idare hukukunda takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı; kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu vurgulandı.
"BÜROKRATİK ENGELLER İNSAN HAYATININ ÖNÜNE GEÇEMEZ"
Kararın en dikkat çeken bölümü bu tespit oldu.
Kurum, dakikaların dahi ölümcül sonuçlar doğurabileceği hayati bir kardiyolojik rahatsızlıkta; bürokratik engellerin ve şekli mevzuat yorumlarının insan hayatının önüne geçmesinin "ölçülülük" ve "hakkaniyet" ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtti.
İDARENİN SAVUNMASI KABUL EDİLMEDİ
İdare, sözleşmeli personel mevzuatının lafzi yorumundan hareketle talebe olumlu yanıt vermemişti.
Ancak Kurum, idari düzenlemelerin Anayasa ile güvence altına alınan yaşam ve sağlık hakkının özünü zedeleyecek şekilde katı uygulanmaması gerektiğini vurguladı.
VALİLİĞİN YETKİSİ HATIRLATILDI
Kararda 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na atıf yapıldı.
Kanun, valilik makamına il içindeki kamu görevlilerinin görev yerlerini değiştirme veya görevlendirme konusunda yetki tanıyor.
KARAR NE OLDU?
Kamu Başdenetçisi'nin verdiği karar şöyle:
| Karar |
|---|
| Başvurunun kabulüne |
| Merkez ilçelere (Aziziye, Palandöken veya Yakutiye) görevlendirme/atama yapılması hususunda Erzurum Valiliği ve Millî Eğitim Bakanlığı'na tavsiyede bulunulmasına |
| İlgili idarelerce yapılacak işlemin 30 gün içinde Kuruma bildirilmesinin zorunlu olduğuna |
Bildirim zorunluluğu, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu'nun 20'nci maddesine dayanıyor.
KDK KARARLARI BAĞLAYICI MI?
Bu, sıkça sorulan bir soru.
KDK kararları tavsiye niteliği taşıyor; idare için doğrudan bağlayıcı değil.
Ancak:
- İdare, karar üzerine yaptığı işlemi 30 gün içinde Kuruma bildirmek zorunda
- Tavsiyeye uyulmaması hâlinde gerekçe açıklanması gerekiyor
- Kararlar, açılacak davalarda dayanak olarak kullanılabiliyor
SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMENLER İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Sözleşmeli öğretmenlerin yer değiştirme hakkı, kadrolu öğretmenlere göre daha sınırlı.
Bu karar, mevzuatın katı yorumu yerine yaşam ve sağlık hakkının öncelenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Benzer durumdaki öğretmenler için emsal oluşturuyor.
BENZER DURUMDAKİ ÖĞRETMENLER NE YAPMALI?
- Sağlık raporlarını eksiksiz toplayın. Hastalığın niteliği ve aciliyeti belgelenmeli
- Hastane yazısı alın. Görev yerinizdeki hastanenin tedaviyi yapamadığına dair resmî yazı önemli
- Mesafe bilgisini belgeleyin. Kilometre ve ulaşım süresi kararda belirleyici oldu
- Önce idareye başvurun. KDK'ya başvuru için idari başvuru yolu tüketilmeli
- KDK'ya başvurun. Ücretsiz ve çevrim içi yapılabiliyor
- Emsal kararı ekleyin. Bu karar dayanak olarak kullanılabilir
KDK'YA NASIL BAŞVURULUR?
Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuru:
- ombudsman.gov.tr üzerinden çevrim içi
- e-Devlet üzerinden
- Posta veya elden
yapılabiliyor. Başvuru ücretsiz.
KDK ÖĞRETMENLERİN GÜNDEMİNDE
Kamu Denetçiliği Kurumu, son dönemde eğitim çalışanlarını ilgilendiren çeşitli kararlar veriyor.
Kurum ayrıca TBMM'deki okul şiddeti araştırma komisyonuna sunduğu raporda, rehber öğretmenlerin CİMER şikâyetleri ve soruşturma tehdidi altında kaldığını aktarmıştı.