ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik yeni bir yaptırım paketi açıkladı.
Trump, kararı "şimdiye kadar uygulanmış en ezici ekonomik operasyon" olarak tanımladı.
Açıklamanın ardından altın fiyatlarında hareketlilik yaşandı.
TRUMP NE DEDİ?
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'a bir anlaşma fırsatı verdiğini, ancak bunun değerlendirilmediğini savundu.
Kullandığı ifade şöyle:
"Bu nedenle bugün, herhangi bir ülkeye karşı şimdiye kadar uygulanmış en ezici ekonomik operasyonu ilan ediyorum. Bu, eşi benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon olacak."
DESTEK VEREN ÜLKELERE DE TEHDİT
Açıklamanın en dikkat çeken bölümü, üçüncü ülkelere yönelik uyarı oldu.
Trump'ın ifadesi:
"Finans kuruluşlarının, şirketlerin, havalimanlarının veya devlet kurumlarının İran'a herhangi bir tür can simidi sağlamasına izin veren herhangi bir ülkenin de muazzam ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kalacağını ilan ediyorum."
HEDEFTEKİ ALTI KALEM
Trump'ın derhal sonlandırılmasını istediği faaliyetler şöyle:
| Faaliyet |
|---|
| Petrol kaçakçılığı |
| Swap hatları |
| Nakit transferleri |
| Döviz büroları |
| Gemi sicilleri |
| Paravan şirketler |
Trump, bu listeyi "Kim olduğunuzu biliyorsunuz" ifadesiyle tamamladı.
"İRAN KÖŞEYE SIKIŞTI" İDDİASI
Trump, açıklamasında İran'ın mevcut durumuna ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
İran donanmasının yok edildiğini, hava kuvvetlerinin imha edildiğini, askerî fabrikalarının enkaz hâlinde olduğunu ve para biriminin değersizleştiğini öne sürdü.
Trump, müttefiklerin ABD'nin yanında durması gerektiğini vurgulayarak, alınan önlemlerin İran'ın kabiliyetlerini felce uğratacağını savundu.
PİYASALAR NASIL TEPKİ VERDİ?
Açıklamanın ardından değerli metallerde hareketlilik gözlendi.
Gram altında yüzde 2,5'e yaklaşan yükseliş yaşandığı bildirildi.
NEDEN ALTIN YÜKSELİYOR?
Jeopolitik gerilim dönemlerinde altın, güvenli liman olarak görülüyor.
Mekanizma şöyle işliyor:
| Gelişme | Etki |
|---|---|
| Jeopolitik risk artışı | Güvenli liman talebi yükselir |
| Belirsizlik | Yatırımcı altına yönelir |
| Petrol arz endişesi | Enerji fiyatları yükselir |
TÜRKİYE'YE YANSIMASI NE OLUR?
Gelişmenin Türkiye'deki tüketiciyi ilgilendiren iki boyutu bulunuyor.
1. ALTIN FİYATLARI
Gram altın, son haftalarda zaten yükseliş eğilimindeydi:
| Dönem | Gram altın |
|---|---|
| Ağustos başı | ~6.100 TL |
| Geçen hafta zirve | 6.834 TL |
| Bu hafta | ~6.760 TL |
Uzmanlar, ons altın için 4.500 dolar seviyesini kritik direnç olarak gösteriyor.
2. AKARYAKIT FİYATLARI
Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlik, petrol fiyatlarını doğrudan etkiliyor.
Brent petrolün varil fiyatı son dönemde 89-90 dolar bandında seyrediyor.
Türkiye'de akaryakıt fiyatlarını etkileyecek bir diğer unsur ise ÖTV takvimi:
| Dönem | Motorin ÖTV |
|---|---|
| 13 – 31 Ağustos | 0 TL |
| 1 – 30 Eylül | 3 TL |
| 1 – 31 Ekim | 6 TL |
| 1 – 30 Kasım | 9 TL |
Yani eylül ayında hem küresel fiyat hareketi hem vergi artışı aynı anda etkili olabilir.
HÜRMÜZ BOĞAZI NEDEN ÖNEMLİ?
Hürmüz Boğazı, dünya petrol taşımacılığının önemli bir bölümünün geçtiği su yolu.
Boğazdaki herhangi bir kesinti veya belirsizlik, küresel enerji fiyatlarını doğrudan etkiliyor.
ATEŞKES SÜRECİ NE OLACAK?
Kısa süre önce ABD ve İran'ın ateşkesi uzatma konusunda anlaştığı bildirilmişti.
Süreçte Pakistan arabulucu rol üstlenmişti.
Trump'ın yeni açıklamasının bu süreci nasıl etkileyeceği ise henüz netleşmedi.
İRAN'DAN AÇIKLAMA YOK
Tahran yönetiminden Trump'ın açıklamasına ilişkin bir yanıt gelmedi.