Yarıyıl tatillerinde yıllardır değişmeyen bir alışkanlığımız var: Öğrencilere ödev vermek. Oysa bu tatilde farklı bir yol izleyebilir, ödevi bu kez kendimize, yani eğitimcilere verebiliriz.

Bu ödev; eğitimin bugünü ve yarını üzerine düşünmek, çalışmak ve somut sistem önerileri geliştirmek olmalıdır. Her eğitimci bir konu seçmeli, kendi modelini üretmeli; bu öneriler uzman bir heyet tarafından değerlendirilerek sisteme dönüştürülmelidir.

Bu anlayışla, güncel ve kritik bir başlık üzerinden örnek bir çalışma sunuyorum:

Öğretmen Yetiştirme, Atama, Yükseltme ve Yer Değiştirme Sistem Önerisi.

Mevcut Sistemi Tartışmak Değil, Yeni Bir Sistem Kurmak

Bu model, mevcut sistemin tespit ve eleştirileriyle zaman kaybetmek yerine, ülkemizde hâlihazırda uygulanan başarılı bir modelden esinlenerek tamamen yeni bir yapı önermektedir.

Modelin temel ilkeleri şunlardır:

• Ülkenin ihtiyacı kadar öğretmen yetiştirilir.

• Öğretmen adayları yalnızca lisans sonrası değil, lise hatta ortaokul sonrası dönemde seçilir.

• Yazılı sınavların yanında, alan uzmanları tarafından uygulanan çok yönlü testler ve değerlendirmeler yapılır.

• Adaylar pedagojik, akademik ve kişisel yeterlilikler açısından en donanımlı şekilde yetiştirilir.

Eğitim Fakültelerinde Yeni Yapı

Eğitim fakültelerine, MEB kadrolarında görev yapan doktoralı ve kıdemli öğretmenlerden her yıl belirli oranda atama yapılır.

Öğretmen adayları:

• İlk 10 yıl yüksek lisans,

• Sonraki süreçte doktora eğitimiyle mezun olur.

Bu eğitim süresince, okullarda kıdemli öğretmenlerin gözetiminde gözlem, staj ve uygulamalı çalışmalar yapılır.

Atama, Görev Yeri ve Bölge Dengesi

Lisans diplomasının alınmasını takip eden 1 Eylül günü, Cumhurbaşkanının katılımıyla düzenlenecek törenle tüm mezunların ataması gerçekleştirilir. Görev yerleri kura ile belirlenir.

Ülke üç bölgeye ayrılır ve:

• Maaş farkı

• Ek ders avantajları

• Hizmet puanı

• Kariyer basamakları

• Zorunlu bölge hizmeti

gibi teşviklerle öğretmenlerin ülke genelinde dengeli dağılımı sağlanır.

Maaş, Kariyer ve Yönetim Anlayışı

Öğretmen maaşları, üst başarı diliminden öğrenci çekebilecek düzeyde, ülke güvenliğiyle ilişkilendirilen stratejik bir konu olarak ele alınır ve yüksek tutulur.

Ayrıca:

• Öğretmenler üniversitelerde ders verebilir.

• Üniversite akademisyenleri MEB okullarında görev alabilir.

• Norm fazlası kavramı tamamen kaldırılır; sistem içinde mutlaka görev tanımı yapılır.

Eğitim yöneticiliği ise profesyonel bir meslek olarak planlanır. Yönetim kademelerine sadece alt basamaktan geçiş yapılır. Yer değiştirmelerde süre değil, objektif başarı ölçütleri esas alınır. Ödüller, kişisel takdire değil ölçülebilir performansa dayanır.

Neden Olmasın?

Subayını bu şekilde yetiştiren, ülkenin her bölgesine ve yurt dışına gururla görevle gönderen bir devlet, öğretmenini neden aynı ciddiyetle yetiştirmesin?

Yeter ki kalıpları yıkalım, popülizmden uzak duralım ve yeni sistemleri cesaretle tartışalım. Aksi hâlde atanamayan gençlerin feryadı ile atanan öğretmenlerin yaşadığı kargaşa arasında yıllarımızı, kaynaklarımızı ve nesillerimizi kaybetmeye devam ederiz.

Bu model; ülke kaynaklarını etkin kullanmayı, gençleri doğru alanlara yönlendirmeyi ve eğitime ayrılan bütçenin tamamını gerçek anlamda eğitime aktarmayı hedeflemektedir.

Tartışmaya değer.

Talat YAVUZ
Eğitim-Bir-Sen Genel Sekreteri