1. HABERLER

  2. KAMU PERSONELİ

  3. Minikleri bekleyen tehlike
Minikleri bekleyen tehlike

Minikleri bekleyen tehlike

Çantaların testinden çıkan korkutucu sonuç!

A+A-

Öğrencilerin sürekli içli dışlı olduğu çanta ve kalemlerde yüksek oranda bazılarında normalinden 40 bin kat fazla kanserojen olan fitalat maddesi tespit edildi.

Okul zilinin çalacağı ve 17 milyon öğrencinin ders başı yaptığı bugün, öğrencilerin kullandığı bir çok kırtasiye maddesinin zehir saçtığı ortaya çıktı. VATAN, İstanbul’daki çeşitli semtlerden satın aldığı çanta ve kalemleri laboratuvarda test ettirdi. Ortaya çıkan manzara korkutucu. İlköğretim öğrencilerinin kullandığı cicili bicili çantalarda ve kalemlerde normalden 40 bin kat yükseğe ulaşan oranda kanserojen fitalat maddesi tespit edildi.

Çantalar 10 liradan başlıyor

VATAN, geçtiğimiz hafta dar ve orta gelirli ailelerin okul alışverişi için gözdesi olan Mahmutpaşa ve Mercan’daydı. Çocukların çok rağbet ettiği Pepee, Caillou, Wings, Chuggington (Çuf çuflar), Ben 10 gibi çizgi film karakterleriyle süslü çantalardan aldık. Mercan’da “korsan” çantalar, 10 liradan başlayıp 80 liraya kadar çıkıyor. Çoğu lisanssız ve Çin’de üretilen çantaların en ucuzu olan 10 liralıktan alarak işe başladık. Sonra farklı bir çantacıdan 15 TL’ye başka bir sırt çantası. Aldığımız bu iki çanta da bir üretici ya da ithalatçı etiketi yok. Sadece birinde satıldığı mağazanın iliştirdiği etiket bulunuyordu.

“Anne ve babalar kansere dikkat”

Üçünçü çantacıya çocuğuma alacağım çanta yüzünden endişeli olduğumu, kanserojen madde içermeyen bir çanta aradığımı söylüyorum. Satıcı bana 20 TL’lik yine Çin’de üretilen piyasanın bilinen şirketlerinden birinin etiketi olan bir çantayı göstererek bir sorun yaşamayacağımı söylüyor. Çantadaki etikette (kanserojen olan) “Azo Boyar madde, fitalat ve ağır metal içermez. Sağlığa zararlı herhangi bir katkı maddesi içermez” yazıyordu. Büyük ve dikkat çekmesi için kırmızıyla yapılmış ünlem işaretinin bulunduğu “Çocuğunuzun sağlığı için” başlıklı uyarı etiketinde ise, “Sevgili anneler ve babalar!.. Aldığınız bu orjinal ürün, çocuğunuzun karşılaşabileceği fiziksel ve kimyasal etkilerden korunması için dahil olduğu ürün sınıfına uygulanan standart testlerden geçmiştir. Korsan ürünlerin çocuğunuzda kanser ve tedavisi zor sağlık sorunlarına neden olabileceğini unutmayınız!” ifadeleri vardı.

Yetkili laboratuvara gittik

Çantaları aldıktan sonra Bakırköy’e uğrayıp üzerinde fiyonk ve renkli küplerin bulunduğu Çin malı kalemlerden 9 TL’ye üç adet alıp doğruca İstanbul Esenyurt’ta bulunan İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) tarafından 1998’de kurulan Ekoteks Tekstil, Ekolojik Test ve Araştırma Merkezi’nin yolunu tuttum. Bu laboratuarı kar amacı gütmeden, sektörün ihtiyacı için kurulmuş olması nedeniyle seçtim. Laboratuar 2002’de Alman Akreditasyon Kurumu DAR’dan ISO 17025 akreditasyon sertifikasına sahip. Laboratuar Türk Akreditasyon Kurumu, TÜRKAK’a da akredite.

Duyarlı ve endişeli baba test istiyor

Laboratuvarda çocuğum için çanta alan duyarlı ve endişeli bir baba olarak, kamuoyunda konuşulan kanserojen madde dolu okul malzemelerinden ürktüğümü anlattım. Elimdeki ürünleri test ettirmek istediğimi ve bu sıralar gündemde olan fitalat ile azo boyar maddelere bakmalarını istiyorum. Aldığım çanta ve kalemler için bir test formu doldurarak laboratuvardan ayrılıyorum.

Kalemin ağza sokulan kısmında fitalat

Dört gün sonra istediğim test raporlarının hazır olduğu telefonunu alınca doğruca laboratuara gittim. Önce 3’er sayfalık 3 kalemin raporunu aldım. Kalemlerden ikisi incelenen 11 fitalat çeşidi ve azo boyar maddeler yönünden temiz çıktı. Ancak en sevimli gözüken kalemin öğrencilerin sık sık ağzına soktuğu, başındaki renkli küpünde fitalat tespit edilmiş. Elimdeki rapor yasalara göre binde 1 olması gerekirken, normalden 1904 kat fazla yani yüzde 1.94 oranında fitalat bulunduğunu belirtiyor.

Çantaların her yerinde fitalat maddesi var

Çantalarla ilgili araştırılacak katmanlar fazla olduğu için raporlar 7’şer sayfa. Çantaların ön yüzü, yan tarafındaki baskılı yüz, tutamağı, zemini ve şeritleri tek tek araştırıldı. İlk olarak üzerinde kız çocuklarının bayıldığı Winx karakteri bulunan 10 liralık korsan çantanın raporuna baktım. Çanta da azo boyar madde yok. Bakılan 11 çeşit fitalattan 5’i tespit edilmiş. En çok fitalat yüzde 11.2 ile çantanın tutamağında bulunmuş. Diğer alanlarda oran daha düşük.

Normalden 40 bin kat fazla fitalar

Sonra küçük çocukların sevgilisi Pepee baskısı bulunan 15 liralık çantanın raporunu inceliyorum. Yine azo boyar madde yok. 4 farklı çeşit fitalat tespit edilmiş. Bu kez oran daha yüksek. Çantanın ön zemininde yüzde 24.62, yanında ise yüzde 24.24 oranında fitalat bulunmuş. Son olarak 20 liraya satın aldığım kanser uyarısı yapan çantanın raporuna göz attım. En yüksek fitalat oranı bu çantada bulundu. Chuggington (Çuf çuflar) baskılı çantanın yan baskılı zemininde yüzde 21.52, gümüş şeridinde 22.49, ön zemininde 21.04 oranında fitalat saptanmış. Çantanın tutamağında ise raporlardaki en yüksek fitalat oranı dikkatimi çekiyor. Laboratuar testleri sonucu çantanın tutamağında izin verilen binde 1’lik orandan 40 bin kat fazla yani yüzde 40.53 oranında fitalat tespit edildi.

Bakanlık raporu bu hafta açıklanacak

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü konuyla ilgili bir çok ilde numune toplayarak test ettiriyor. Bakanlığa bağlı Piyasa Gözetim ve Denetim ekipleri geçen hafta okul malzemelerinin satıldığı İSTOÇ’ta denetim yaparak numune topladı. Bakanlık test sonuçlarını bu hafta açıklayacak. Uygunsuz madde bulunan ürünler toplatıldıktan sonra, firmaya 13-25 bin lira arasında idari ceza kesiliyor.

Amerika’da da çıktı

Amerika Sağlık, Çevre ve Adalet Merkezi de iki hafta önce New York’ta bazı mağazalardan rastgele satın aldığı ünlü firmalara ait sırt çantası, beslenme gibi 20 çeşit ürünü inceletti. İki kez yapılan testlerde 20 ürünün 15’inde fitalatın izin verilenden yüksek çıktığı belirlendi. Sırt çantaları ve oyuncaklarda 69 kat, beslenme çantalarında ise 29 kat yüksek oranda fitalat tespit edildi.

Fitalat nedir?

Çeşitli maddelerle karıştırılarak kullanılan fitalatın ana maddesi fitalik asit. Fitalat, plastik maddeleri yumuşatmak, elastik hale getirmek ve kırılmasını önlemek için kullanılıyor. Kırtasiye malzemeleri, kozmetik, özellikle çocuklar için yapılan ayakkabı, yağmurluk, plastik kap, ev eşyaları, sabun, losyon gibi vücut bakım eşyası ve suni deri gibi ürünlerde kullanılıyor.

Fitalatın zararları neler?

Fitalat, kanser, böbrek ve karaciğer hastalıkları, cinsel gelişim problemleri, hormon yapısı, büyüme ve metabolizma bozukluklarına neden oluyor. Hormon dengesini bozarak insülin direncine sebep olan fitalat, tip 2 diyabet, obezite, yüksek kolesterole yol açıyor. Uzmanlar fitalatın anne karnındaki bebeğin zihinsel ve fiziksel gelişimini engelleyip yavaşlattığını da belirtiyor. Fitalatın özellikle çocuklara yönelik malzemelerde ve bebek oyuncaklarında kullanımı Türkiye ile birlikte bir çok ülkede yasak. Dünyada her yıl bir milyar ton fitalat üretiliyor.

Anne-babalar ne diyor?

“Gözümüz korktu”

- Münevver Yılmaz: “Küçük kızım Almira ana sınıfına, ablası Aleyna ise 7’ye gidecek. Plastik madde bulunan çantalardan almamaya ve dikkat etmeye çalışıyoruz. Kırtasiye maddelerindeki kansorejon iddiaları gözümüzü korkuttu. Almira’nın ürtiker rahatsızlığı ve alerjisi var. Onun için ucuz olusn diye uğraşmıyoruz. Çocuğa suluk alacağız onun için plastik yerine termos cinsi bir şey bakıyoruz”

‘Çin malı olmamasına dikkat ediyoruz’

- Hüseyin Akyol: Kızım Doğa 10 yaşında ve 4. sınıfta okuyacak. Her şeyin en kalitelesini alsak buradan bin liraya zor çıkarız. Ucuz ama Çin malı olmayan ürünleri almaya çalışıyoruz. Sadece çanta değil bir çok üründe plastik var. Çocuğumuzun hayatını riske etmemek için bütçemizi aşıyoruz.

‘Lisanslı ürün alıyorum’

- Fatma Durmaz: İlkokul 3’e geçen oğlum Berke Derin için ürünlere dikkat ediyorum. Özel okulda olduğu için malzemelerin çoğunu okuldan veriyorlar. Onun için içimiz daha rahat. Biz bir şey alırken kaliteli ve lisanslı bir ürün olmasına çok dikkat ediyoruz.

‘Bez çanta ve sefertası kullanın’

- Prof. Dr. Yavuz Dizdar (İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Öğretim Üyesi)

“Fitalat kanserle ilişkili, plastiğin elastikiyeti için kullanılan bir madde. Beklediği takdirde uçacağı söylense bile bu mümkün değil. Çünkü özellikle çocuk çantaları esnekliğini yitirdiğinde kullanılmaz hale geliyor ve çanta parçalanıyor. En önemli yan etkisi özellikle büyüme çağındaki çocuklarda hormon ve metabolik düzeni bozması. Ayrıca böbrek, karaciğer ve cinsel gelişim problemlerine de yol açıyor. Raporlarınızdaki değer inanılmaz derecede yüksek. Bu çantaları neredeyse fitalatla yıkamışlar. Vatandaş bunun yerine bez çanta kullanabilir. Bez çantanın tek handikapı su geçirdiği için yağmurda kullanımı. Ancak onu da lateks gibi maddelerle kaplayarak bu sorun giderilebilir. Fiyatı pahalıdır ama çocuğumuz için bu riske girmeye değmez. Fitalatlı çantayı açtığınız zaman kokuyu alırsınız. Hava yoluyla yani soluyarak vücuda girer. Beslenme çantası olarak yumuşak plastikli çantaları kullanmamak lazım. Ben kızıma bildiğimiz üç katlı metal sefertası aldım ve onu kullandırıyorum.”

“Uçucu olduğu için çocuğu etkiler”

- Prof. Dr. Ayşe Zehra Aroğuz (Kimyagerler Derneği Marmara Şubesi Başkanı)

“Fitalat organik, uçucu ve zararlı bir madde. Fitalatlar ürüne kimyasal bağ yapmadan bir karışımla katılıyor. Fitalat karışım olarak katıldığı için sıcak ortamda, güneş gördüğünde, ıslandığında daha kolay çözünür. Uçucu madde soluk aldıkça insana zarar verir. Çocuklar çantalarla sürekli etkileşimde olacağı için zarar görür. Sonuçlarda çıkan oranları değerlendirmek için kimyager olmaya gerek yok. Bulunan fitalat oranları çok yüksek.”

Gazetevatan

Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.