Aynı Ceza, Farklı Hak: Memur Dava Açabiliyor, Asker Açamıyor

Anayasa Mahkemesi (AYM), askeri personele verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı dava açılamamasını Anayasa'ya aykırı bulmadı.

Karar, 17 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Böylece sivil memurlarla askeri personel arasındaki hak farkı sürüyor.

İKİ FARKLI UYGULAMA

Sivil memurlar için yargı yolu, önceki AYM kararlarıyla açılmıştı.

İTİRAZ NASIL GELDİ?

Süreç şöyle işledi:

1. Askeri personel, kınama gerektiren bir fiil nedeniyle uyarma cezasıyla cezalandırıldı

2. Cezanın iptali için dava açıldı

3. Ankara 23. İdare Mahkemesi, ilgili düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine vardı

4. Mahkeme, iptal istemiyle AYM'ye başvurdu

5. AYM itirazı reddetti

HANGİ CEZALAR KAPSAMDA?

6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu'na göre uygulanabilecek cezalar ağırlık sırasına göre şöyle:

AYM NEDEN REDDETTİ?

Mahkeme, kararını üç dayanağa oturttu.

1. KANUNİLİK ŞARTI KARŞILANMIŞ

Kural, hangi cezalara karşı dava açılamayacağını tereddüde yer vermeyecek biçimde düzenliyor.

2. MEŞRU AMAÇ VAR

Askeri disiplinin tesisi, Anayasa'nın 129. maddesi kapsamında kanun koyucunun takdir yetkisi çerçevesinde meşru bir amaç.

3. ÖLÇÜSÜZ SINIRLAMA DEĞİL

Mahkeme çoğunluğuna göre düzenleme, mahkemeye erişim hakkına ölçüsüz bir sınırlama getirmiyor.

PEKİ ÖNCEKİ İPTAL KARARLARI NE OLDU?

Kararın en dikkat çekici yönü bu.

AYM, benzer düzenlemeleri daha önce iki kez iptal etmişti:

O kararlarda, bu cezaların TSK'dan ayırma veya sözleşme feshi gibi işlemlere dayanak oluşturmasına rağmen denetlenememesinin dengeyi bozduğu tespit edilmişti.

KANUN KOYUCU NE YAPTI?

İptal kararlarının ardından 12 Haziran 2024 tarihli 7517 sayılı Kanun ile düzenleme değiştirildi.

Getirilen yenilik:

AYM çoğunluğu, bu ek güvencenin kuralı önceki iptal gerekçelerinden ayırdığı sonucuna vardı.

6 ÜYEDEN KARŞI OY

Karar oy çokluğuyla alındı.

Karşı oy kullanan üyeler:

KARŞI OYDAKİ TEMEL İTİRAZ

Karşı oy yazılarında şu tespit yapıldı:

Yeni düzenleme yalnızca ceza sayısı veya puanı nedeniyle yapılan ilişik kesme işlemlerini kapsıyor.

Oysa uyarma ve kınama cezaları başka alanlarda da dayanak oluşturabiliyor:

Karşı oy kullanan üyelere göre bu hâllerde cezaların hukuka uygunluğu denetlenemiyor.

Bu nedenle düzenlemenin, önceki iptal kararlarındaki ilkeyi bütün sonuçlarıyla karşılamadığı savunuldu.

KARARIN KÜNYESİ

ASKERİ PERSONEL NE YAPABİLİR?

Uyarma veya kınama cezası alan askeri personel için mevcut durum şöyle:

Ceza puanı nedeniyle ilişiği kesilenler, açtıkları davada dayanak cezaların hukuka uygunluğunu tartışabiliyor.