TCMB açıkladı: Eğitim ve kiralar enflasyonu yukarı çekiyor

TCMB analizine göre eğitim ücretleri ve kira fiyatlarındaki artış, hizmet enflasyonunu yukarı çekiyor. Eğitimde 10 katlık artış dikkat çekti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılına ilişkin hizmet enflasyonunu mercek altına aldı. Merkez Bankası’nın yayımladığı analizde, eğitim ücretleri ve kira fiyatlarının, enflasyonun yüksek seyretmesinde belirleyici rol oynadığı vurgulandı.

“2025 Yılı Hizmet Fiyatlarına Yakın Mercek: Alt Kalemler Ne Anlatıyor?” başlıklı çalışmada, hizmet enflasyonunun mal enflasyonuna kıyasla neden daha kalıcı olduğuna dair dikkat çekici tespitlere yer verildi.

Hizmet enflasyonu yüksek seyrini korudu

Analize göre, 2025 yılında tüketici enflasyonu yüzde 30,9 seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde mal enflasyonu yüzde 25 olurken, hizmet enflasyonu yüzde 44 ile oldukça yüksek seyretti.

Beşli düzeydeki fiyat endeksleri incelendiğinde, en fazla artış gösteren ilk 30 kalemin 19’unun hizmet grubunda yer aldığı görüldü. Bu tablo, hizmet fiyatlarının enflasyon üzerindeki baskısının sürdüğünü ortaya koydu.

Eğitim ücretleri 2019’a göre 10 kat arttı

TCMB analizinde, eğitim hizmetleri en yüksek fiyat artışı yaşanan kalemlerin başında geldi. 2019 sonuna kıyasla genel tüketici fiyatları yaklaşık 8 kat artarken, eğitim hizmetlerinde artış 10 kata ulaştı.

Özellikle üniversite ücretleri, 15 katı aşan artış oranıyla dikkat çekti. Bu artışlarda, geçmiş enflasyona dayalı endeksleme mekanizmalarının etkili olduğu belirtildi.

Merkez Bankası, 2025 Eylül ayında yapılan yönetmelik değişikliğiyle eğitim ücretlerinde kullanılan endeksleme yapısının zayıflatıldığını ve bunun dezenflasyon sürecine destek sağlayabileceğini değerlendirdi.

Kiralarda “atalet” etkisi sürüyor

Hizmet enflasyonunu yukarı çeken bir diğer ana unsur ise kira fiyatları oldu. Deprem sonrası konut arzındaki daralma, kentsel dönüşüm, demografik hareketlilik ve kira sözleşmelerinin geçmiş enflasyona göre yenilenmesi, kira enflasyonunun yavaş gerilemesine neden oldu.

Analizde, kira piyasasında para politikasının etkisinin gecikmeli hissedildiği vurgulanırken, arz yönlü adımların etkisinin orta ve uzun vadede ortaya çıkabileceği ifade edildi.

Yerel ve rekabeti sınırlı hizmetler öne çıkıyor

TCMB, berber-kuaför, gündelikçi, kuru temizleme, veteriner hizmetleri ve şehir içi ulaşım gibi yerel ve rekabetin sınırlı olduğu hizmet kalemlerinin de enflasyonu yukarı yönlü baskıladığını belirtti.

Bu alanlarda fiyatların, sadece maliyet artışlarıyla değil; gelir beklentileri, piyasa yapısı ve sınırlı ikame imkânlarıyla şekillendiği kaydedildi. Bu durumun, hizmet enflasyonunun daha kalıcı hale gelmesine yol açtığı ifade edildi.

Enflasyona katkı hâlâ yüksek

Analize göre, kira, eğitim ve yerel hizmet kalemlerinin tüketici enflasyonuna toplam katkısı, 2024 ortasında 11,3 puanla zirveye ulaştı. 2025 yılı sonunda bu katkı 7,8 puana gerilese de, hâlâ yüksek seviyelerde bulunuyor.

Yıl sonu itibarıyla enflasyona katkı;