Ticaret Odası Kayıtları Karşılaştırıldı: Akademisyenlerde Şirket Yöneticiliği Bulgusu

Sayıştay raporunda bazı akademisyenlerin özel şirketlerde müdür ve yönetici olduğu tespit edildi. Ticaret yasağının kapsamı ve teknopark istisnası haberimizde.

Sayıştay'ın TBMM'ye sunduğu 2025 yılı denetim raporunda, akademik personelin ticari faaliyetlerine ilişkin bulgu yer aldı.

Denetimde, bazı akademisyenlerin üniversitedeki kadrolu görevleri sürerken özel şirketlerde müdür veya yönetici sıfatıyla görev aldığı tespit edildi.

Sayıştay, bu durumun hem mevzuata hem etik ilkelere aykırı olduğu sonucuna vardı.

TESPİT NASIL YAPILDI?

Yöntem dikkat çekici.

Adım
Ticaret Odası kayıtları temin edildi
Kayıtlar üniversite personel verileriyle karşılaştırıldı
Şirketlerde müdür/yönetici sıfatıyla görünen akademisyenler belirlendi

Rapordaki tespit şöyle:

"Üniversitede görev yapan bazı akademik personelin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine aykırı olarak ticari faaliyette bulundukları, özel hukuk tüzel kişilerine ait şirketlerde müdür/yönetici sıfatıyla görev aldıkları tespit edilmiştir."

AKADEMİSYEN NEDEN 657'YE TABİ?

Sayıştay, hukuki dayanağı adım adım açıkladı.

Dayanak	Hüküm
2547 sayılı Kanun, md. 62	Hüküm bulunmayan hâllerde 657 uygulanır
2914 sayılı Kanun, md. 20	Hüküm bulunmayan hâllerde 657 uygulanır
657 sayılı Kanun, md. 28	Ticaret ve kazanç getirici faaliyet yasağı

28. MADDE NE YASAKLIYOR?

Yasak
Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir veya esnaf sayılmayı gerektirecek faaliyette bulunmak
Ticaret ve sanayi müesseselerinde görev almak
Ticari mümessil veya ticari vekil olmak
Kollektif şirkette ortak veya komandit şirkette komandite ortak olmak

Sayıştay'ın değerlendirmesi:

"Üniversite akademik personelinin ticari şirketlerde müdür, yönetici veya benzeri görevler üstlenmeleri mümkün değildir."

ÇIKAR ÇATIŞMASI BOYUTU

Sayıştay konuyu yalnızca ticaret yasağıyla sınırlı tutmadı.

Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri uyarınca kamu görevlileri, görevlerini yürütürken çıkar çatışmasına yol açabilecek faaliyetlerden kaçınmak zorunda.

Kuruma göre akademisyenlerin şirket yöneticiliği bu yükümlülükle de bağdaşmıyor.

MEVZUATIN TANIDIĞI İSTİSNA: TEKNOPARK

Bu noktada önemli bir ayrım var.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, öğretim elemanlarına üniversitelerinin izniyle şu imkânları tanıyor:

İmkân
Teknoparklarda Ar-Ge amaçlı şirket kurma
Kurulmuş şirketlere ortak olma
Bu şirketlerde yönetici olarak görev alma

Dolayısıyla teknopark şirketi dışındaki bir şirkette yönetici olarak görev alan akademisyen, 28. maddedeki yasak kapsamında kalıyor.

Raporda, tespit edilen şirketlerin teknopark şirketi olup olmadığı belirtilmiyor.

RAPORDA OLMAYANLAR

Haberi okurken dikkat edilmesi gereken sınırlar:

Bilgi	Durum
Akademisyen sayısı	Raporda yok
Unvanları	Raporda yok
Şirketlerin faaliyet alanı	Raporda yok

"HASTA DANIŞMANLIĞI" ŞİRKETLERİ

Sayıştay'ın 2025 raporlarında ayrı bir tespit daha yer aldı.

Yedi üniversitede, hastanede görevli bazı öğretim üyelerinin "hasta danışmanlığı" adı altında şirket kurduğu veya bu şirketler aracılığıyla hasta kabul edip muayene ve tedavi yaptığı belirlendi.

Bu gelirlerin döner sermayeye aktarılmadığı tespit edildi.

KURUM NE DEDİ?

Üniversite, bulguya ilişkin gerekli işlemlerin ilgili birimlerce yürütüleceğini ve sürecin Rektörlükçe takip edileceğini bildirdi.

Sayıştay'ın sonuç değerlendirmesi:

"Akademik personelin üniversitedeki asli görevleri devam ederken ticari şirketlerde yönetici pozisyonunda bulunmaları mevzuata ve etik ilkelere aykırılık oluşturmaktadır."

AKADEMİSYENLER İÇİN NOTLAR

Teknopark izninizi belgelendirin. Üniversite izni olmadan teknoparkta da görev alınamıyor
Ortaklık ile yöneticilik farkı. Anonim şirkette pay sahibi olmak ile müdür olmak farklı sonuçlar doğuruyor
Ticaret sicilini kontrol edin. Geçmişte üstlenilen ve silinmeyen sıfatlar kayıtlarda görünüyor
Döner sermaye kuralları ayrı. Hastane faaliyetlerinden elde edilen gelirler döner sermayeye aktarılmak zorunda

Etiketler :