Türkiye'de kamuda görev yapan öğretmenlerin mali haklarında yaşanan dengesizlik, eğitim sektöründe devasa bir kayıt dışı ekonominin doğmasına yol açtı! Resmi gelirleri enflasyon karşısında eriyen öğretmenler, geçim sıkıntısını aşmak için kayıt dışı özel derslere ve illegal etüt merkezi ortaklıklarına yöneliyor.

10 Yılda Ek Ders Oranı 4 Kat Geriledi

Eğitim camiasından edinilen verilere göre, öğretmenlerin toplam gelirleri içindeki ek ders payı son yıllarda sistematik olarak azaldı. 2013-2015 döneminde öğretmenlerin ek ders ücretleri aldıkları aylık maaşın yaklaşık yarısına denk gelirken, günümüzde bu oran keskin bir düşüşle 8'de 1'e kadar geriledi. Normal ek dersin iki katı kazanç sağlayan destekleme ve yetiştirme kursları (DYK) bile artık öğretmenlerin geçim yükünü hafifletmeye yetmiyor. Üstelik ek ders alan öğretmenlerin bu gelirler nedeniyle üst vergi dilimlerine girerek maaş zamlarından kesinti yaşaması, sistemi daha da cazip olmaktan çıkarıyor.

Özel Dersin Saati 4 Bin TL'yi Geçti

Resmi kanallardan geçimini sağlayamayan öğretmenlerin bu ek kazanç kapısına yönelmesi, büyük şehirlerde kontrolsüz bir piyasa oluşturdu. Özellikle LGS ve YKS hazırlık sürecindeki öğrencilere ders veren branş öğretmenlerinin saatlik özel ders ücreti, semte ve şehre göre 4 bin TL sınırını aşmış durumda.

Dershane Ortaklığı ve Gizli Ticaret Artıyor

Yaşanan geçim sıkıntısı, öğretmenleri yalnızca evde özel ders vermeye değil, kurumsal illegal ortaklıklara da itiyor. Milli Eğitim Bakanlığı mevzuatına göre devlet memurlarının ticaret yapması veya ticari kuruluşlara ortak olması yasak olmasına rağmen, gizli usullerle dershanelere ortak olan veya doğrudan etüt merkezi işleten öğretmen sayısında ciddi bir artış yaşanıyor.

Vergi Kaybı ve Fırsat Eşitsizliği Büyüyor

Tamamen nakit veya şahsi hesaplar arası transferlerle dönen bu ekosistem, beraberinde büyük bir vergi kaybını getiriyor. Faaliyetler kayıt dışı yürütüldüğü için devlet bu yüksek hacimli kazançlardan vergi tahsil edemiyor. Daha da önemlisi, popüler branşlarda özel ders ağı kuran bir öğretmen ile sadece devlet maaşıyla geçinen bir başka öğretmen arasında kabul edilemez bir gelir uçurumu oluşuyor. Bu durum hem öğretmenler arasındaki mesleki motivasyonu baltalıyor hem de imkanı olan velinin daha iyi eğitime ulaşabildiği bir fırsat eşitsizliğini körüklüyor.