Milli Eğitim Bakanlığı, okulların eğitim hizmeti veren kurumlar olmaktan çıkıp ticari yönlendirmelerin etkisine girmesini önlemek amacıyla bazı uygulamaları daha sıkı izlemeye başladı. Özellikle ücretli deneme sınavları ile yardımcı kaynak kitapların zorunlu tutulması başlıkları, Bakanlığın hem mevzuatında hem de son açıklamalarında öne çıkan iki alan haline geldi. MEB’in 2025-2026 eğitim öğretim yılına ilişkin genelgesinde, okullarda uygulama birliğinin sağlanması ve velilere maddi yük doğurabilecek uygulamaların önlenmesi için süreçlerin titizlikle takip edileceği vurgulanıyor.

Bakan Yusuf Tekin’in son aylarda yaptığı açıklamalarda da aynı çizgi korunuyor. TRT Haber’e ocak ayında verdiği özel röportajda Tekin, çocukların LGS ve YKS gibi sınavlara hazırlanmak için MEB’in ücretsiz ders kitapları, EBA içerikleri ve dijital destekleri dışında ek kaynağa ihtiyaç duymadığını açık biçimde söyledi. Bakan, “ilave yardımcı kitap, yardımcı kaynak ya da benzeri şeylere asla ihtiyaçları yok” diyerek Bakanlığın temel yaklaşımını ortaya koydu.

Yardımcı kaynakta temel çizgi: Zorunluluk yok

MEB’in resmi “Sıkça Sorulan Sorular” sayfasında yer alan açıklamaya göre, okullarda ders kitapları dışında yardımcı kaynak alınması ve kullanımı konusunda öğrencilerin zorunlu tutulmaması gerektiği il milli eğitim müdürlüklerine gönderilen resmi yazılarda açıkça belirtilmiş durumda. Aynı açıklamada, öğretmen ve öğrencilerin Bakanlık tarafından ücretsiz sunulan EBA içeriklerine yönlendirilmesinin önerildiği ifade ediliyor. Bu da Bakanlığın, ek materyal kullanımını tamamen yasaklayan değil; ancak bunu zorunlu ve maddi külfet doğuran bir uygulamaya dönüştürmeye karşı çıkan bir yaklaşım benimsediğini gösteriyor.

Bunun yanında MEB mevzuatında, Talim ve Terbiye Kurulu tarafından incelenmeyen yardımcı kitapların okutulamayacağı yönünde açık hüküm bulunuyor. MEB’in aynı SSS sayfasındaki bir başka açıklamasında, Bakanlıkça ücretsiz dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları dışında, Başkanlıkça incelenmeyen yardımcı kitapların öğrencilere okutulamayacağı belirtiliyor. Bu ifade, yardımcı kaynak meselesinde yalnızca ekonomik boyutun değil, içerik ve denetim boyutunun da önemsendiğini ortaya koyuyor.

Ücretli deneme sınavları neden tartışılıyor?

Kullanıcının paylaştığı metinde öne çıkan ikinci başlık olan ücretli deneme sınavları konusunda MEB’in son dönemdeki söylemi, okullarda denetlenmeyen ve velilere ek maliyet oluşturan yapıları sınırlama yönünde. Her ne kadar “denetleyemediğimiz sınavı okula sokmayız” ifadesi resmi bir genelge metninde birebir yer almıyor gibi görünse de, Bakanlığın ücretsiz içerik, ücretsiz destek kursu ve fırsat eşitliği çizgisi bu yaklaşımı destekliyor. TRT Haber’de yer alan açıklamasında Bakan Tekin, öğrencilerin herhangi bir eksik hissetmesi halinde okul müdürlükleri aracılığıyla DYK kursları açılabildiğini, dolayısıyla ek ve ücretli yapılara mahkûm olmadıklarını söyledi. Bu da özel kurslar veya ticari deneme sınavı organizasyonları yerine, kamusal ve ücretsiz destek modelinin öne çıkarıldığını gösteriyor.

Ayrıca MEB’in 2025-2026 eğitim öğretim yılı genelgesinde, velilere maddi külfet getirmeyecek uygulamaların esas alınacağı ve süreçlerin kontrol edilerek titizlikle takip edileceği vurgulanıyor. Her ne kadar bu kısım özellikle okul kıyafeti ve diğer işleyişler bağlamında geçse de, Bakanlığın genel yaklaşımı eğitim hizmetlerinde ekonomik baskı oluşturan uygulamalara karşı hassasiyet taşıdığını gösteriyor. Bu nedenle okullarda ücretli deneme sınavlarının yaygınlaştırılması ya da öğrencilerin belirli kurslara yönlendirilmesi, Bakanlığın fırsat eşitliği çizgisiyle çelişen bir başlık olarak öne çıkıyor. Bu son cümle, resmi açıklamalara dayanan bir yorumdur.

Fırsat eşitliği vurgusu neden öne çıkıyor?

Bakan Tekin’in açıklamalarında en sık tekrar ettiği kavramlardan biri eğitimde fırsat eşitliği. TRT Haber röportajında çocuklara hiçbir sosyoekonomik ayrım olmaksızın aynı imkanları sunmak istediklerini söyleyen Tekin, MEB’in kitap, dijital içerik ve destekleme kurslarıyla bu ihtiyacı karşılamayı hedeflediğini anlattı. Bu nedenle aileleri ek harcamaya zorlayan yardımcı kaynak baskısı ya da ücretli sınav organizasyonları, Bakanlığın çizdiği çerçevede yalnızca idari bir sorun değil, aynı zamanda eşitlik ilkesini zedeleyen bir uygulama olarak görülüyor.

Bu yaklaşım, okullarda ticari tanıtım ve yönlendirme faaliyetlerine mesafeli durulmasını da beraberinde getiriyor. 2025-2026 genelgesinde, velilere maddi külfet doğuracak uygulamalardan kaçınılması ve süreçlerin il/ilçe millî eğitim müdürlüklerince izlenmesi gerektiği açıkça belirtiliyor. Yardımcı kaynak ve deneme sınavı başlığında yapılan son tartışmalar da tam olarak bu çerçevede yeniden gündeme geliyor.

MEB’in çizdiği çerçeve ne anlama geliyor?

Ortaya çıkan tabloya göre MEB, okullarda iki konuda daha sert bir çizgi izliyor: öğrencilerin yardımcı kaynak almaya zorlanmaması ve eğitim sürecinin ücretli, denetim dışı sınav ve materyal piyasasına teslim edilmemesi. Bakanlığın resmi açıklamaları, ücretsiz ders kitapları, EBA, MEBİ ve DYK gibi araçların yeterli görülmesi gerektiğini; bu çerçevenin dışına çıkan ve velilere ilave yük oluşturan uygulamaların ise dikkatle izleneceğini gösteriyor.