Hizmet süresini tamamlayıp yaş şartını beklemek için görevinden ayrılan kamu personelini yakından ilgilendiren bir konu var: Bu bekleme döneminde sağlık sorunu yaşayanların emeklilik hakkı.

Mevzuat, belirli koşulların sağlanması hâlinde bu kişilere yaş grubunu beklemeden aylık bağlanmasına imkân tanıyor. İşte merak edilen tüm ayrıntılar…

HANGİ GRUP İÇİN GEÇERLİ?

Konu, 8 Eylül 1999 ile 1 Ekim 2008 tarihleri arasında memur olarak göreve başlayanlar açısından, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu kuralları çerçevesinde değerlendiriliyor.

Bu kapsamdaki personelin normal emeklilik şartları şöyle:

• 25 tam hizmet yılı (kadın ve erkek için aynı)
• Kadınlarda 58 yaş, erkeklerde 60 yaş

Yani hizmet süresi dolsa bile, yaş şartı tamamlanmadan istekle emeklilik mümkün olmuyor.

YAŞ BEKLERKEN HASTALANAN NE YAPABİLİR?

Uygulamada birçok kişi, 25 yılı doldurduktan sonra yaş şartını beklemek üzere mevzuata uygun biçimde istifa ediyor ve "açıkta" bekliyor.

İşte bu dönemde malul duruma gelenler, durumlarını sağlık kurulu raporuyla belgelemeleri kaydıyla malullük talebinde bulunabiliyor.

Buradaki en kritik nokta şu: Malul emekliliğinde yaş grubu aranmıyor. Yani 58 veya 60 yaşın dolmasını beklemeye gerek kalmıyor.

AYLIK NASIL HESAPLANIYOR? EK BİR ARTIŞ VAR MI?

Bu konuda sık sorulan sorulardan biri, malullük aylığının daha yüksek olup olmadığı. Cevap net: Bağlanacak aylık oranına ayrıca bir ilave yapılmıyor.

Hizmet süresi ne kadarsa, o süreye karşılık gelen aylık ve emekli ikramiyesi ödeniyor. Kısacası malullük aylığı ile istekle emeklilik aylığı aynı kalemler üzerinden hesaplanıyor; aralarında bir fark bulunmuyor.

KARARI KİM VERİYOR?

Konuya ilişkin kurallar 5434 sayılı Kanun'un 44, 53 ve 54'üncü maddelerinde yer alıyor.

Bu hükümlere göre, görevde olmayan kişinin malul olup olmadığına dair kararı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu veriyor.

BELİRLİ BİR ORAN VEYA SEBEP ARANMIYOR

Uygulamanın dikkat çeken bir yönü de şu: Malullük için önceden belirlenmiş bir yüzde oranı ya da hastalığın nedenine ilişkin bir şart bulunmuyor.

Kişinin vücudunda meydana gelen rahatsızlıkları gösteren sağlık kurulu raporunun, SGK Sağlık Kurulu tarafından incelenerek karara bağlanması yeterli oluyor.

DEĞERLENDİRMEDE HANGİ SORULAR SORULUYOR?

Görevden ayrıldıktan sonra malullük talebinde bulunanların durumu, görevleriyle bağ kurulmadan inceleniyor. Hem raporu düzenleyen hastaneler hem de SGK Sağlık Kurulu şu sorular üzerinden değerlendirme yapıyor:

• Kişi çalışabilecek durumda mı?
• Çalışmadan geçimini sağlayabilir mi?

Bu iki soruya verilen yanıt, malullük kararını belirliyor.

EN AZ 10 YIL HİZMET ŞARTI

Malullük aylığı bağlanabilmesi için aranan temel ön koşul ise hizmet süresi. Çok ileri derecede malul durumda olmayan kişilerde, memurluktan ayrıldığı andaki hizmet süresinin en az 10 yıl olması gerekiyor.

10 yıllık hizmeti bulunmayan kişiye malul aylığı bağlanamıyor.

KRİTİK UYARI: İSTİFADAN SONRA ÇALIŞMAYA BAŞLADIYSANIZ

Konunun en çok gözden kaçan boyutu burada. 5434 sayılı Kanun'a tabi çalışması olup görevinden ayrılan memur, ayrıldıktan sonra işçi veya esnaf olarak çalışmıyorsa rahatsızlığı nedeniyle malul aylığı talebinde bulunabiliyor.

Ancak istifa ettikten sonra sigortalı (4/a) ya da Bağ-Kur'lu (4/b) bir çalışma içindeyken malul duruma düşülürse tablo değişiyor. Bu durumda memurluk üzerinden işlem yapılması mümkün olmuyor; kişinin durumu son çalışma statüsüne göre inceleniyor.

Bu husus, hizmet birleştirmesine ilişkin 2829 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinde düzenlenmiş bulunuyor. Malullük durumunda son çalışılan statüye ilişkin mevzuat hükümleri uygulanıyor.

ÖZETLE NE YAPILMALI?

Yaş şartını beklerken sağlık sorunu yaşayan ve bu kapsamda olduğunu düşünen kişilerin izleyebileceği yol şöyle:

1. Yetkili sağlık kuruluşundan sağlık kurulu raporu alınması
2. Sosyal Güvenlik Kurumu'na malullük talebiyle başvurulması
3. Başvuru öncesinde hizmet süresinin 10 yılı aştığının kontrol edilmesi
4. İstifa sonrası başka bir statüde çalışma olup olmadığının değerlendirilmesi

Kişisel durumlar hizmet başlangıç tarihi, statü ve rapor içeriğine göre farklılık gösterebildiğinden, başvuru öncesinde SGK'dan veya bağlı bulunulan kurumun personel biriminden bilgi alınması yararlı olacaktır.

memurlar.net